foto: © John Baer - Couple Washington Square Park 707
Sommige fotografen bouwen stap voor stap aan een loopbaan. Anderen verdwijnen bijna volledig uit beeld, tot hun werk jaren later alsnog boven water komt. John Baer (1920-1994) behoort tot die laatste categorie. Zijn naam zal bij veel fotografieliefhebbers niet direct een bel doen rinkelen, maar John Baer: The Extraordinary Ordinary: A Memoir in Photographs, 1945–1954 laat zien dat hier een opmerkelijk fotograaf is herontdekt.
Het begin van Baers fotografische verhaal is bijna filmisch. In 1945 diende hij bij het 644th Tank Destroyer Battalion van het Amerikaanse leger. De Tweede Wereldoorlog liep op zijn einde, Europa lag in puin en de geallieerden trokken door bevrijde gebieden. In die omstandigheden kreeg Baer een Leica in handen, afkomstig van een gevangen Duitse soldaat.
Zonder opleiding, zonder fotografische theorie en zonder lange leertijd in de donkere kamer begon hij te fotograferen. Eerst zijn mede-soldaten, uitgeput door de oorlog. Later de mensen en straten van een wereld die opnieuw richting probeerde te vinden.
Dat maakt dit boek meer dan een verzameling vergeten foto’s. De ongeveer 250 beelden vormen samen een levendig portret van Europa en New York in de jaren direct na de oorlog. In Frankrijk, Duitsland en Spanje kijkt Baer naar een continent dat nog volop worstelt met de gevolgen van verwoesting, bezetting en politieke verschuiving.
Hij fotografeert affiches, kinderen met speelgoedwapens, straten in wederopbouw en steden die langzaam hun ritme terugvinden. De oorlog is voorbij, maar in zijn foto’s is de nasleep overal aanwezig.
De oorlog is voorbij, maar in zijn foto’s is de nasleep overal aanwezig.
Baer fotografeert deze wereld niet als een afstandelijke verslaggever. Hij stond er zelf middenin. Zijn vroege foto’s van vermoeide soldaten hebben daardoor een directe, bijna stille kracht. Hij zoekt geen heroïek en ook geen groot gebaar. Juist in kleine momenten, wachtende lichamen en achteloze houdingen laat hij zien wat oorlog met mensen doet.
Na zijn terugkeer naar de Verenigde Staten krijgt het werk een andere toon. In New York, waar Baer vanaf het einde van de jaren veertig woonde, richt hij zijn camera op een stad die vooruit wil. De beelden uit Midtown, Bryant Park, Lexington Avenue, Fifth Avenue en Rockefeller Center tonen een energieke metropool, vol beweging, werk, ontspanning en consumptie. Mannen in pakken, arbeiders op straat, nonnen met boodschappentassen, mensen op bankjes en schaatsers op het ijs: Baer ziet het alledaagse, maar fotografeert het met opvallend gevoel voor timing.
Wat daarbij vooral opvalt, is hoe trefzeker zijn beelden zijn. De composities voelen zelden toevallig. Een voetganger die wordt opgeslokt door zijn eigen lange schaduw, een figuur met paraplu weerspiegeld in een natte straat, een dubbele belichting waarin zijn vrouw Louise bijna als een verschijning door New York beweegt: het zijn foto’s van iemand die intuïtief begreep wat het medium kon doen.
Baer was journalist en later werkzaam in public relations, maar fotografie lijkt voor hem meer te zijn geweest dan een bijzaak. Hij had oog voor licht, vorm en menselijk gedrag.
De composities voelen zelden toevallig.
Toch verdween dit werk midden jaren vijftig in dozen. Na Baers dood in 1994 vond zijn zoon Andrew drie bakken met negatieven, afdrukken en contactvellen. Pas in 2021 begonnen Andrew en zijn vrouw Megan Moynihan het materiaal systematisch te scannen. Wat tevoorschijn kwam, was geen losse verzameling aardige snapshots, maar een samenhangend oeuvre met een duidelijke blik.
Het is verleidelijk om Baer te vergelijken met Vivian Maier, een fotograaf die ook pas laat werd ontdekt. Maar Baer verdient vooral aandacht op zijn eigen voorwaarden. The Extraordinary Ordinary toont een onbekende fotograaf die precies op het juiste historische moment keek: naar Europa in herstel en naar New York in volle naoorlogse expansie.
Zijn foto’s herinneren eraan dat geschiedenis niet alleen wordt geschreven door grote gebeurtenissen, maar ook door mensen die wachten, werken, lopen, spelen en even niet doorhebben dat ze worden gezien.
Dit boek is daarmee een waardevolle herontdekking. Niet alleen voor liefhebbers van straatfotografie, maar voor iedereen die wil zien hoe het gewone leven er direct na een wereldbrand weer voorzichtig begon uit te zien.
Het is bovendien de eerste keer dat deze foto’s worden gepubliceerd en met een groter publiek worden gedeeld.
John Baer: The Extraordinary Ordinary
Pagina's: 248
Prijs: $ 65,00
Uitgever: johnbeararchive
Edited by: Andrew Baer & Megan Moynihan
Releasedatum: 15 september 2026
