foto: © VAN HAM Art Estate: Tata Ronkholz, 2025 - Trinkhalle / Kiosk, Köln-Nippes, Merheimer Straße 294, 1983
Tata Ronkholz was een van de eerste studenten in de befaamde fotografieklas onder leiding van Bernd en Hilla Becher op de Kunstakademie Düsseldorf. Onder haar medestudenten waren Candida Höfer, Axel Hütte, Thomas Ruff en Thomas Struth, namen van inmiddels gerenommeerde kunstenaars die wereldwijd bekendheid genieten. Vreemd genoeg krijgt het werk van Tata Ronkholz internationaal pas nu dezelfde waardering als dat van haar jaargenoten.
Het retrospectief Ontworpen wereld: door de ogen van Tata Ronkholz (1940–1997) dat van 14 februari tot en met 21 juni 2026 in Huis Marseille te zien zal zijn, is het eerste omvangrijke eerbetoon aan de veelzijdige kunstenaar die Tata Ronkholz was.
Objectief-documentaire fotografie
Tata Ronkholz was fotograaf, productontwerper en binnenhuisarchitect. Haar fotografische series staan in de traditie van objectieve, documentaire fotografie, een stroming waar het kunstenaarspaar Bernd en Hilla Becher een duidelijk stempel op heeft gedrukt. Ook het werk van Ronkholz wordt gekenmerkt door heldere composities, een seriële benadering en een documentaire stijl, die zich richt op architectonische structuren en alledaagse architectuur.
Met haar grootformaatcamera maakte Ronkholz scherp omlijnde en realistische foto’s, waarin de onderwerpen centraal stonden, en niet zozeer de individuele stijl van de kunstenaar. Zwart-wit overheerst, hoewel er ook kleurenfoto’s zijn, want Ronkholz zocht tevens aansluiting bij de artistieke kleurenfotografie die in de jaren zeventig en tachtig in Duitsland opkwam, in navolging van de New Color Photography die door de Amerikaanse fotografen Stephen Shore en William Eggleston was geïntroduceerd.
Kiosken en kleine winkeltjes
Tata Ronkholz werd vooral bekend door haar aansprekende serie foto’s van kiosken (Trinkhallen) en kleine winkeltjes. Hier legde ze momenten vast die typerend waren voor de stedelijke cultuur van het dagelijks leven. Deze foto’s werden tussen 1977 en 1985 veelal in het Ruhrgebied genomen, maar ook in Keulen, Düsseldorf, Leverkusen en Krefeld.
De foto Trinkhalle, Köln-Nippes – met zijn kauwgom- en sigarettenautomaten en reclame voor ijs en kranten is bijvoorbeeld net zo vermakelijk en boeiend als de Boutique, Köln-Mülheim waar naast kleding volgens het uithangbord ook grammofoonplaten te koop waren.
De foto’s laten zien hoezeer producten, decoraties en reclames in de openbare ruimte zijn veranderd. Door de onderwerpkeuze toont het werk van Tata Ronkholz indirect sociale, culturele en economische veranderingen en laat het zien hoe mensen vorm geven aan de wereld om hen heen.
Industriepoorten
Een andere belangrijke serie werken is gewijd aan industriepoorten die Ronkholz tussen 1977 en 1985 vastlegde. De sobere zwart-witbeelden van deze poorten met hun roosters en traliewerk bieden een blik op het binnenste van industriële gebieden. De poorten fungeren als scheidslijn tussen de private en de openbare ruimte, tussen binnen en buiten, tussen activiteiten en rust. De esthetiek van deze bijna-abstracties verleent een nieuwe betekenis aan alledaagse beelden.
Samenwerking met Thomas Struth
In 1979 begon Ronkholz samen met haar medestudent Thomas Struth aan een indrukwekkende documentaire serie over de Rijnhaven (Rheinhafen) van Düsseldorf. Hun uitgangspunt was de geplande herontwikkeling van dit havengebied met zijn rijke geschiedenis, dat in zijn oorspronkelijke vorm gold als een stedelijk-historisch en architectonisch belangwekkend industriegebied.
Hun doel was om de haven in zijn geheel te documenteren, met de gebouwen, de technische installaties en de operationele structuren. In zorgvuldig gecomponeerde beelden legden ze gevels, interieurs, silo’s, pakhuizen, hijskranen en havenbekkens vast, voordat deze geheel of gedeeltelijk zouden verdwijnen, of fundamenteel werden veranderd.
Tata Ronkholz als productontwerper
Tussen 1961 en 1965 studeerde Tata Ronkholz aan de Werkkunstschule Krefeld (academie voor toegepaste kunst) met als specialisatie meubelontwerp waarna ze tot 1977 als freelance ontwerper werkte. Ook dit deel van het oeuvre van Ronkholz wordt in deze tentoonstelling belicht, met onder meer afbeeldingen van meubels en lampen met geometrische vormen, en ontwerpen voor kantoor- en cafetariameubilair.
Ronkholz’ ontwerpen worden gekenmerkt door heldere vormen en functionele elegantie. Ook te zien zijn haar vroege foto’s van architectonische details gemaakt in Italië en Frankrijk in 1975–1976. Hieruit blijkt ook haar sterke affiniteit met aspecten van de ‘ontworpen wereld’ op verschillende terreinen van het leven.
De basis van deze tentoonstelling is de nalatenschap van Tata Ronkholz die in 2011 door de VAN HAM Art Estate in Keulen werd aangekocht, naast de collectie van het Stadtmuseum Düsseldorf. Andere bijzondere stukken zijn afkomstig uit de eigen collectie van de Photographische Sammlung/SK Stiftung Kultur – die de tentoonstelling ook samenstelde – en bruiklenen uit privécollecties.
Meer info bij Huis Marseille.
