Een jan-van-gent boort zich schuin door groen water, met de zon in zijn rug en een gebogen spoor van luchtbellen achter zich. Met die onderwateropname bij de Shetlandeilanden wint de Britse fotograaf Henley Spiers de Bird Photographer of the Year 2026, goed voor £3.000.
Uit ruim 24.000 inzendingen bekroonde de jury ook een velduil die de fotograaf recht aankijkt, fregatvogels die vechten om een vis en een waaierhoen in het eerste ochtendlicht. De jongerenprijs gaat naar de zestienjarige Amerikaan Parham Pourahmad, met een Amerikaanse oehoe voor de volle maan.
Een duik door het zonlicht
Jan-van-genten beginnen hun jacht hoog boven zee. Ze bepalen hun positie, draaien tegen de wind in en remmen af met hun vleugels. Dan vouwen ze die strak langs het lichaam en duiken ze achter hun prooi aan, met snelheden tot 86 kilometer per uur, vertelt Spiers.
Sunball Rocket, dat ook goud wint in Birds in the Environment, laat het moment vlak na die overgang van lucht naar water zien. Het oog en de lange snavel zijn duidelijk zichtbaar. De rest van het lichaam gaat geleidelijk op in de turbulentie. Achter de vogel loopt het bellenspoor naar het oppervlak, waar het zonlicht uiteenvalt.
Spiers werkte met een Nikon Z8 en een 8–15mm-fisheye op 15 mm. Door die ruime beeldhoek passen vogel en wateroppervlak samen in het kader. De sluitertijd van 1/200 seconde bevriest niet alles: in het bellenspoor blijft de vaart voelbaar. Zo zie je in één beeld de gestroomlijnde vorm van de vogel én de kracht van zijn duik.
Een blik tijdens het voorbijvliegen
In de delta van de Fraser River in British Columbia jaagden bij invallende schemering vijf velduilen rond Ivan Sjögren. Hij zag ze onderling vechten en later baltsen, waarbij ze hun vleugels tegen elkaar klapten. Door hun jachtroutes te volgen kon hij een plek kiezen, en daar ging hij laag in het gras zitten.
Toen deze uil voorbijvloog, draaide hij zijn kop even naar hem toe. Dat korte oogcontact levert Sjögren goud op in Birds in Flight. Beide vleugels wijzen naar beneden, met de veren als waaiers uitgespreid. De bruine en roomkleurige veren gaan op in het zachte landschap, totdat je bij de felgele ogen komt.
Met een 500mm-telelens en een 1,4×-teleconverter werkte hij op 700 mm. Om in het afnemende licht 1/2500 seconde te halen, moest de ISO naar 5000. De vleugelveren blijven afzonderlijk zichtbaar, terwijl de achtergrond uiteenvalt in zachte kleurvlakken.
Veren die licht lijken te geven
Nog voor zonsopkomst hurkte Thomas Deliberto achter een paar rotsen bij een baltsplaats in Utah, waar waaierhoenders samenkomen om te paren. Zijn camera wees naar het oosten. Toen de zon boven de heuvel uitkwam, stond dit mannetje in volle balts.
In Radiant, goud in Best Portrait, staat de vogel frontaal in beeld. De witte borstveren vormen een brede massa, met daarboven een kleine kop en gele accenten bij de ogen. Achter het lichaam waaieren de puntige staartveren uit. Het ochtendlicht schijnt erdoorheen, alsof de vogel van binnenuit oplicht. Omdat de helling erachter nog in de schaduw lag, krijgen die veren alle ruimte.
Deliberto fotografeerde met een Nikon Z9 op 1/160 seconde, f/5,6 en ISO 64. Hij wijst zelf op de kwetsbaarheid van het leefgebied. Waaierhoenders zijn sterk verbonden met de uitgestrekte alsemsteppe in het Amerikaanse westen, en doordat die verdwijnt, zijn hun aantallen sterk afgenomen.
De zee als gouden achtergrond
Bij Sunset Puffin, zilver in Best Portrait, komt de uitbundigheid vooral van achteren. Grote gouden lichtcirkels vullen het beeld rond een papegaaiduiker. De vogel zelf blijft grotendeels in de schaduw, met alleen een warme rand langs zijn kop en wat kleur in de snavel.
Volker Widmann verbleef meerdere dagen op Skomer, voor de kust van Wales. Daardoor kon hij vroeg in de ochtend en laat op de avond fotograferen, als de dagbezoekers vertrokken waren en het rustiger werd bij de kolonie. Voor deze opname wachtte hij tot de zon onderging. Toen zette hij de vogel voor de weerspiegelingen op zee.
Met een 500mm-objectief op f/4 worden die onscherpe reflecties grote, overlappende lichtvlekken. De papegaaiduiker blijft scherp en herkenbaar, terwijl de zee vrijwel helemaal opgaat in kleur en licht. Een tweede, onscherpe vogel linksonder houdt de kolonie nog net in beeld.
Strijd boven het strand
Op het strand van Tulum in Mexico gooide een visser ongewenste vangst omhoog, en telkens ontstond er een luchtgevecht tussen fregatvogels. Bernhard Schubert ging naast de visser staan en volgde hoe een vogel de vis greep en meteen werd achtervolgd.
Kleptoparasitism, het stelen van voedsel dat een ander dier heeft bemachtigd, levert hem brons op in Bird Behaviour. Twee snavels raken elkaar bijna en lange vleugels en gevorkte staarten wijzen alle kanten op. Toch blijft midden in die wirwar duidelijk waar het om draait: de vis. In zwart-wit wordt het tafereel bijna grafisch. Tegen de lichte lucht komen de donkere vleugels scherp uit, en kleine verschillen in grijs tekenen de veren.
Om de onverwachte richtingsveranderingen bij te houden, gebruikte Schubert een groot autofocusgebied. Met 1/4000 seconde legde hij de botsende bewegingen vast. De foto oogt zorgvuldig geordend, terwijl de situatie zich nauwelijks liet voorspellen.
Een andere foto dan gepland
Parham Pourahmad hoefde niet ver te reizen. In een park naast zijn huis in Los Gatos, Californië, had hij een broedend paar Amerikaanse oehoes gevonden. Hij ging in de schemering op pad met een portret in gedachten, tot de volle maan boven de horizon verscheen. Toen een van de uilen naar een den vloog, zocht hij snel een standpunt waarbij de vogel precies voor de maan zat.
Met Moonlit Night wordt de zestienjarige Young Bird Photographer of the Year 2026, en hij wint goud in de categorie 15–17 jaar. Het beeld heeft weinig kleur nodig: een diepblauwe hemel, zwarte takken en de lichte maanschijf. Binnen die cirkel is de uil meteen herkenbaar aan zijn houding en oorpluimen. De donkere boom vult een groot deel van het kader en geeft de kleine gestalte bovenin een vanzelfsprekende plek.
Pourahmad gebruikte een Canon EOS Rebel T5i met een Sigma 150–600mm op 275 mm, bij 1/500 seconde, f/5,6 en ISO 6400. Het beeld ontstond pas toen hij zijn oorspronkelijke plan losliet en het moment greep dat de avond hem bood.
De volledige selectie
Wat deze foto's verbindt, is de tijd die eraan voorafging: dagen op een eiland, uren laag in het gras, een standpunt dat op het laatste moment verschoof. Alle bekroonde beelden zijn te zien in de winnaarsgalerie van Bird Photographer of the Year. De wedstrijd schonk dit jaar ruim £5.000 aan Birds on the Brink, dat lokale vogelbeschermingsprojecten steunt.
