Een schoenendoos op zolder. Een envelop vol negatieven in een la. Of zo'n oud fotoalbum waarvan de doorzichtige pagina's inmiddels aan de foto's vast lijken te zitten. Veel fotoarchieven hebben de afgelopen tientallen jaren onder minder dan ideale omstandigheden doorgebracht.
Dat hoeft niet meteen een ramp te zijn. Maar wie oude foto's en negatieven nog tientallen jaren wil bewaren, kan met een paar eenvoudige maatregelen veel problemen voorkomen.
Waarom een gewone doos niet altijd goed genoeg is
Foto's zijn gevoeliger dan ze eruitzien. Papier, lijm, bepaalde kunststoffen, vocht, warmte en licht kunnen op den duur verkleuring of andere beschadigingen veroorzaken.
Daarom wordt voor langdurige opslag vaak zuurvrij en foto-veilig archiefmateriaal gebruikt. Alleen het woord 'zuurvrij' op een verpakking zegt overigens niet alles.
Voor serieus archiveren kun je letten op materialen die de Photographic Activity Test (PAT) hebben doorstaan. Deze test, vastgelegd in ISO 18916:2025, onderzoekt of bewaarmaterialen chemische reacties met fotografisch materiaal kunnen veroorzaken.
Voor een doorsnee familiearchief hoef je daar natuurlijk geen museumdepot voor te bouwen. Een goede archiefdoos en geschikte hoezen brengen je al een heel eind.
Foto's bewaren in een archiefdoos
Losse afdrukken kun je het beste schoon, droog en beschermd tegen licht bewaren. Voor waardevolle foto's zijn afzonderlijke hoezen of mappen ideaal, waarna je ze gezamenlijk in een stevige archiefdoos bewaart.
Let bij aanschaf vooral op termen als zuurvrij, verouderingsbestendig en, voor serieuzer archiefwerk, PAT of relevante ISO-normen.
Dergelijke dozen zijn tegenwoordig ook gewoon online verkrijgbaar. Bij bol.com zijn bijvoorbeeld zuurvrije archiefdozen in A4-, A3- en A2-formaat te vinden. Sommige aangeboden dozen voldoen volgens de productspecificaties aan DIN ISO 9706 en DIN ISO 16245-A.
En wat doe je met negatieven?
Wie nog negatieven heeft, moet die zeker niet weggooien nadat de foto's zijn gescand. Een goede scan is handig, maar het oorspronkelijke negatief bevat mogelijk meer informatie dan je bij de eerste scan hebt vastgelegd.
Bewaar negatieven daarom bij voorkeur in daarvoor gemaakte negatiefbladen of -hoezen. Geschikte kunststof archiefhoezen worden onder meer gemaakt van polyester, polyethyleen en polypropyleen. PVC kun je voor langdurige fotoarchivering beter vermijden.
Voor kleinbeeldnegatieven zijn bijvoorbeeld speciale negatiefbladen verkrijgbaar waarin stroken film afzonderlijk worden opgeborgen. Bij bol.com zijn onder andere negatiefbladen van Hama verkrijgbaar.
Het fotoalbum mag ook
Niet iedere foto hoeft natuurlijk in een archiefdoos te verdwijnen. Een fotoalbum heeft één groot voordeel dat geen archiefsysteem kan evenaren: je pakt het erbij en kijkt erin.
Ook hier is het gebruikte materiaal belangrijk. Kies bij voorkeur een album met zuurvrije pagina's en vermijd lijm of plakband rechtstreeks op waardevolle originele foto's. Fotohoekjes zijn een eenvoudige oplossing wanneer foto's op papieren albumpagina's worden bevestigd. Ook fotoalbums met geschikte kunststof insteekhoezen kunnen een praktische keuze zijn.
Niet op zolder als het ook ergens anders kan
Zelfs de beste archiefdoos kan niet alles oplossen. Een hete zolder of vochtige kelder is geen ideale plek voor een fotoarchief. Een relatief koele, droge en vooral stabiele omgeving is beter. De Library of Congress noemt voor fotografisch materiaal een relatieve luchtvochtigheid van ongeveer 30 tot 50 procent en een temperatuur van maximaal circa 21 graden Celsius als goede uitgangspunten.
Een kast in een normaal verwarmde woonruimte is voor het familiearchief daarom meestal een stuk verstandiger dan een plek direct onder het dak.
En kijk meteen even wat er eigenlijk allemaal in die oude dozen zit. Want foto's goed bewaren is nuttig. Maar foto's terugvinden waarvan je niet eens meer wist dat je ze had, is een stuk leuker.
