Op 9 september zijn de winnaars van Ocean Photographer of the Year 2026 bekendgemaakt. De jaarlijkse competitie van Oceanographic en Blancpain toont de oceaan in al haar verschijningsvormen. Vijf van de winnende beelden laten ieder op hun eigen manier zien hoe ruimte, licht, timing en perspectief richting geven aan een verhaal.
De Franse fotograaf Julien Anton werd uitgeroepen tot Ocean Photographer of the Year 2026. Zijn winnende opname toont een volwassen zeepaardje en twee jonge dieren in de wateren van Frans-Polynesië. Daarnaast werden prijzen toegekend in categorieën als wildlife, avontuur, natuurbehoud, menselijke verbondenheid en fine art.
De bekroonde foto’s verschillen sterk van onderwerp en benadering. Toch is in ieder beeld een duidelijke fotografische keuze terug te vinden. Niet de gebruikte apparatuur, maar de manier waarop de fotograaf kijkt en reageert, bepaalt uiteindelijk wat we te zien krijgen.
1. De betekenis van lege ruimte
In de winnende foto van Julien Anton wordt het verschil in schaal direct zichtbaar. Het volwassen zeepaardje heeft structuur en gewicht, terwijl de twee jonge dieren nauwelijks meer zijn dan fijne tekens in het donkere water. De zwarte ruimte rondom de dieren is daarmee meer dan een rustige achtergrond. Ze benadrukt hoe klein en kwetsbaar de juvenielen zijn.
Ook hun positie ten opzichte van het volwassen dier draagt bij aan de zeggingskracht. De jonge zeepaardjes lijken zich naar hem toe te keren, waardoor de indruk van een afscheid ontstaat. Of de dieren werkelijk verwant zijn, is niet bekend. De compositie roept die gedachte echter wel op en laat zien hoe gemakkelijk een onderlinge rangschikking een verhaal kan suggereren.
Lege ruimte kan ook buiten de onderwaterfotografie betekenis krijgen. Een egale muur, een open lucht of een donkere schaduw kan afstand, eenzaamheid of kwetsbaarheid versterken. Bij minimalistisch fotograferen gaat het daarom niet uitsluitend om het weglaten van elementen, maar ook om de verhouding tussen onderwerp en omgeving.
Anton fotografeerde met 1/320 seconde, f/5,6 en ISO 400 en gebruikte meerdere videolampen. Die techniek maakt de dieren goed leesbaar tegen het donkere water. Het bijzondere van de foto schuilt echter vooral in het korte moment waarop de jonge dieren zich naar het volwassen zeepaardje lijken te wenden.
2. Ordening door licht
Mitsuna Kawai won de nieuwe categorie The Ocean Unseen: Hidden Worlds met een lintvis tijdens een winterse blackwaterduik bij Osezaki in Japan. Het lange, zilverkleurige lichaam beweegt verticaal door het donkere water. Daaromheen zweven salpen, kleine doorschijnende dieren die door het flitslicht als losse lichtpunten zichtbaar worden.
Het kunstlicht brengt orde aan in een omgeving zonder duidelijke horizon of achtergrond. De lintvis trekt als eerste de aandacht. Pas daarna worden de kleinere organismen zichtbaar. Ze geven schaal aan het hoofdonderwerp en laten tegelijkertijd iets zien van de wereld waarin het dier zich bevindt.
Onder water nemen kleur en contrast af naarmate de afstand tussen camera en onderwerp groter wordt. Door dichtbij te werken en gericht kunstlicht te gebruiken, kan een onderwerp worden losgemaakt van zijn omgeving. Daar staat tegenover dat frontaal licht ook zwevende deeltjes sterk kan laten oplichten. Meer over die technische afweging lees je bij fotograferen onder water.
Kawai gebruikte één onderwaterflitser bij 1/160 seconde, f/9 en ISO 200. Het licht probeert niet de volledige waterkolom zichtbaar te maken, maar beperkt zich tot wat voor het beeld van belang is. De duisternis blijft daardoor onderdeel van de opname.
3. Het ritme van beweging
Op de winnende foto van Gergo Rugli springen dolfijnen uit een oplopende golf bij Tamarama Beach in Sydney. Surfers bewegen zich door hetzelfde water en achter de golf is de kustbebouwing gedeeltelijk zichtbaar in de nevel. Dieren, mensen, zee en stad vormen verschillende lagen binnen één compositie.
De opname lijkt volledig afhankelijk van een fractie van een seconde. Toch ging aan dat moment een langere periode van observeren vooraf. De dolfijnen bleven volgens de toelichting meer dan een uur tussen de surfers bewegen. Rugli kreeg daardoor de gelegenheid om hun gedrag te herkennen en te wachten tot meerdere vormen samenkwamen.
De lijn van de springende dolfijnen volgt de kromming van de golf. De surfers maken ondertussen zichtbaar hoe groot en krachtig het water is. Het beeld draait daardoor niet om één afzonderlijke sprong, maar om de samenhang tussen verschillende bewegingen.
Opvallend is de sluitertijd van 1/60 seconde bij f/5,6 en ISO 110. Voor snel bewegende dieren is dat betrekkelijk lang. De belangrijkste vormen blijven herkenbaar, terwijl water en nevel een gevoel van beweging behouden. Een veel kortere sluitertijd zou meer details hebben bevroren, maar mogelijk ook iets van de dynamiek hebben weggenomen.
De foto laat zien dat timing niet alleen bestaat uit snel reageren. Vaak helpt het om eerst het ritme van een beweging te leren kennen. Dat geldt voor golven en dieren, maar evengoed voor sport of spelende kinderen.
4. Wanneer drukte noodzakelijk is
Bij het maken van een compositie proberen fotografen vaak afleidende elementen buiten beeld te houden. James Ferrara koos in zijn winnende foto uit de categorie Conservation (Impact) voor een tegenovergestelde benadering.
Een walvishaai zwemt op de Malediven tussen een groot aantal duikers en snorkelaars. Een duiker verschijnt nadrukkelijk op de voorgrond, daarachter volgt het enorme dier en bij het wateroppervlak vullen menselijke silhouetten vrijwel alle resterende ruimte.
De drukte is hier niet het gevolg van een onzorgvuldige compositie, maar vormt het onderwerp van de foto. Bijna vijftig mensen zijn in het beeld zichtbaar. Daarmee maakt Ferrara voelbaar hoeveel druk massaal wildlifetoerisme op één dier kan leggen.
Het groothoekperspectief trekt de voorgrond naar de kijker toe en laat tegelijkertijd zien dat de zwemmers tot diep in de achtergrond doorgaan. De opname biedt geen rustige positie vanwaaruit de situatie op afstand kan worden bekeken. Als kijker bevind je je als het ware tussen de andere mensen in het water.
Ferrara fotografeerde met een fisheyeobjectief, 1/400 seconde, f/10 en ISO 400. Dankzij de korte sluitertijd blijven veel afzonderlijke figuren herkenbaar. Juist doordat de mensen zichtbaar en min of meer telbaar zijn, wordt de omvang van de situatie duidelijk.
Niet iedere drukke scène hoeft daarom te worden vereenvoudigd. Soms bevat die drukte de informatie die een foto nodig heeft. Binnen de wildlifefotografie brengt dat ook een verantwoordelijkheid met zich mee. Afstand en bescheidenheid tegenover het onderwerp zijn belangrijk wanneer de aanwezigheid van mensen het gedrag of welzijn van een dier kan beïnvloeden.
5. Vorm zonder kleur
Matty Smith won de categorie Ocean Fine Art met een verpleegsterhaai die in zijaanzicht door donker water beweegt. Enkele remora’s zwemmen onder en naast het dier mee. Het invallende licht tekent de rug, kop en huidstructuur af, terwijl de omgeving grotendeels in het donker verdwijnt.
Zonder kleur worden de verhoudingen binnen het beeld duidelijker. De haai vormt een lange, zware massa. De kleinere vissen keren als lichtere vormen onder het dier terug. De compositie is niet volledig symmetrisch, maar voelt wel zorgvuldig in evenwicht.
Een smalle lichte contour voorkomt dat de haai in de achtergrond oplost. De open ruimte rondom de dieren vertraagt het beeld en geeft de vormen gelegenheid om tot hun recht te komen. Tegelijk zorgt de blik van de haai voor enige spanning. Het dier lijkt zich bewust te zijn van de aanwezigheid van de fotograaf.
Smith werkte bij het licht van de ondergaande zon met 1/160 seconde, f/13 en ISO 200. In deze opname is zwart-wit niet alleen een sfeermiddel. Het weglaten van kleur maakt ruimte voor vorm, huidstructuur, licht en onderlinge verhoudingen.
Vijf manieren van kijken
De vijf foto’s hebben weinig uiterlijke overeenkomsten. Anton werkt met leegte en schaal, Kawai gebruikt licht om de blik te leiden en Rugli brengt verschillende bewegingen binnen één moment samen. Ferrara laat de drukte bewust in beeld, terwijl Smith kleur wegneemt om vorm en toon sterker naar voren te laten komen.
Daarmee laten de winnaars vooral zien dat een geslaagde foto het resultaat is van keuzes. Soms gaat het om wachten, soms om weglaten en soms juist om het accepteren van een complexe scène. De techniek ondersteunt die keuzes, maar neemt ze niet van de fotograaf over.
De volledige uitslag en de overige bekroonde foto’s zijn te bekijken in de officiële winnaarsgalerie van Oceanographic.
