Een donkere bek, een vin, een lichaam dat oplost tussen de sterren. In de winnende foto van Ali Alobaidly krijgt interstellair stof de gestalte van een haai. Met The Quiet Predator wint hij de ZWO Astronomy Photographer of the Year 2026. Vijf bekroonde beelden laten zien hoe verschillend fotografen naar dezelfde hemel kijken: van een nevel die uren belichting vraagt tot een planeet die langzaam achter de maan verdwijnt.
Na de bekroonde beelden van 2025 biedt ook deze achttiende editie alle reden om langer te blijven kijken. Soms herken je iets voordat je weet waarnaar je kijkt. Een dier in een wolk, een gezicht in een rotswand. Ook bij de foto van Ali Alobaidly begint het kijken met zo’n herkenning. Pas wanneer de ontelbare sterren opvallen, verschuift het besef van schaal.
Dit is de Haaiennevel, ongeveer 650 lichtjaar van ons verwijderd, in het sterrenbeeld Cepheus. Alobaidly fotografeerde hem vanuit Koeweit. Hij is de eerste fotograaf uit dat land die de hoofdprijs van de wedstrijd van Royal Observatory Greenwich wint.
Een roofdier boven de woestijn
De Haaiennevel draagt de weinig beeldende catalogusnaam LDN 1235. Het is een donkere nevel: een verzameling interstellair stof die dicht genoeg is om achterliggend sterrenlicht tegen te houden. De blauwe delen zijn reflectienevels, waarin stof het licht van nabije sterren verstrooit.
In The Quiet Predator geven juist die verschillen de haai zijn vorm. De donkere holte links, de warme bruine tinten en het koele blauw maken het beeld bijna tastbaar. Langs de randen valt het vermeende dier weer uiteen in dunne slierten.
Alobaidly verzamelde volgens de opnamegegevens 28,5 uur aan belichting. Zoveel tijd zit samengebracht in een beeld dat op het eerste gezicht moeiteloos oogt. Jurylid Steve Marsh prijst de scherpte en het samenspel van licht en donker. Zelfs verre sterrenstelsels zijn in de opname te onderscheiden.
Voor de fotograaf heeft het onderwerp ook een persoonlijke betekenis. Een zeeroofdier aan de hemel boven de Koeweitse woestijn verbindt zijn liefde voor het heelal met het landschap van zijn voorouders. Die gedachte geeft de foto iets intiems, ondanks de onvoorstelbare afstand.
Wat overblijft van een ontploffing
Bij Abell 85 van Cédric Humbert lijkt een dunne, lichtgevende schil tussen de sterren te hangen. Onderaan gloeit een oranje rand. Naar boven toe wordt de vorm ijler, doorsneden door blauwe draden. Rondom liggen rode sluiers, met zoveel sterren ertussen dat je blik nergens helemaal stilvalt.
We kijken naar een supernovarest in het sterrenbeeld Cassiopeia. De ster die dit materiaal de ruimte in slingerde, ontplofte naar schatting zo’n tienduizend jaar geleden. Het restant staat op ongeveer 9.780 lichtjaar afstand en heeft een geschatte doorsnede van 98 lichtjaar.
Die getallen laten zich nauwelijks voorstellen. In de foto krijgt die onvoorstelbare schaal een vorm: een opengebroken omhulsel, kwetsbaar van uiterlijk, ontstaan uit een gewelddadige gebeurtenis.
Humbert verzamelde 88 uur aan belichting om deze uiterst zwakke structuur zichtbaar te maken. Dat langdurige verzamelen van licht heeft een merkwaardige uitkomst. Een ontploffing uit een ver verleden verschijnt hier als iets rustigs, bijna zwevends. Het beeld kreeg een eervolle vermelding in Stars & Nebulae.
Een kerkje onder een kroon van licht
Na de diepte van de nevels brengt The Crown ons terug naar de grond. Er staat een donker houten kerkje in een open IJslands landschap. Een wit deurtje, een paar ramen, een eenvoudig kruis op de nok. Daaromheen gras, lage heuvels en een hemel vol groen.
Radoslav Sviretsov maakte de foto tijdens een sterke geomagnetische storm op 20 januari 2026. Het poollicht trekt in brede banen over het gebouw. Fijne verticale strepen geven die banen iets van geplooide stof.
Het kerkje maakt de ruimte erboven voelbaar. Je weet hoe groot een deur ongeveer is, hoe hoog een dak. Vanaf dat kleine, herkenbare bouwwerk kijkt het oog omhoog naar een verschijnsel dat vrijwel het hele beeld vult.
De opname duurde 2,5 seconden. Waar Humbert tientallen uren licht verzamelde, moest Sviretsov de veranderende hemel in een kort ogenblik treffen. Zijn foto won de categorie Aurorae. Sviretsov maakte de opname met een Canon EOS R en een 15mm-objectief, met een belichting van 2,5 seconden.
De hemel stroomt verder in het water
Ook Phil Halper fotografeerde het noorderlicht op IJsland. In Aurora Between Two Continents krijgt het landschap een andere rol. Een waterloop komt vanuit de verte naar ons toe en neemt de kleuren van de hemel mee.
Groen ligt laag boven de horizon. Daarboven rijzen rode en roze lichtbanen op, tot diep in het donkerblauw. In het water keren die kleuren terug, tussen oevers van donker gras. Zo loopt de hemel als het ware door tot aan de onderrand van de foto.
Halper maakte de opname op 12 november 2025 in Þingvellir. Krachtige uitbarstingen op de zon veroorzaakten toen zware geomagnetische stormen. Volgens zijn toelichting waren de kleuren opvallend goed met het blote oog zichtbaar. Het intense rood ontstond door lichtuitstraling van zuurstof hoog in de atmosfeer.
De titel verwijst naar de ligging tussen de Noord-Amerikaanse en Euraziatische aardplaten. Maar ook zonder die kennis werkt de foto: je blik volgt het water, vindt de horizon en gaat daar vanzelf verder omhoog. Halper eindigde als tweede in Aurorae. Hij fotografeerde met een Sony A7S III en een 15mm-objectief, bij f/2, ISO 3200 en een belichting van 2,5 seconden.
Een parel die langzaam verdwijnt
De rustigste compositie van deze selectie speelt zich overdag af. In Venusian Pearl on the Moon van Petr Horalek zien we een reeks bleke maansikkels tegen een blauwe hemel. Naast de maanrand staat een helder wit puntje. Van links naar rechts wordt het kleiner, totdat het verdwijnt.
Dat puntje is Venus. Op 19 september 2025 schoof de maan, vanaf de opnameplek in Tsjechië gezien, voor de planeet langs. De reeks brengt verschillende momenten van die bedekking samen.
Horalek gebruikte een Nikon Z6 III op een Sky-Watcher 10-inch FlexTube Dobsonian-telescoop. De reeks bestaat uit meerdere opnamen van 1/8000 seconde, bij f/5 en ISO 250.
Het beeld heeft weinig nodig. Blauw, een dunne boog, een stip licht. De herhaling maakt de beweging leesbaar en geeft tegelijk een zacht ritme aan de compositie. Je volgt de planeet tot het laatste stukje licht achter de maanrand verdwijnt.
Horalek won hiermee de categorie Our Moon. Na de rijkdom aan stofwolken en poollicht blijft juist dit kleine verdwijnen hangen. Ook een bijna lege hemel kan een volledig verhaal bevatten.
Verder kijken in Greenwich
De bekroonde beelden zijn vanaf 18 september 2026 te zien in het National Maritime Museum in Londen. Alobaidly ontvangt voor zijn hoofdprijs £10.000. De jongerenprijs gaat naar de vijftienjarige Nikolaos Strimpoulis uit Griekenland, met Mineral Moon.
Deze vijf foto’s geven alvast vijf verschillende redenen om naar boven te kijken. Soms vraagt een beeld om nachtenlang licht verzamelen, soms om precies die paar seconden. En soms begint het eenvoudigweg met iets herkennen in het donker, en willen weten wat daar werkelijk is.
Ook bij de winnaars van Ocean Photographer of the Year 2026 bepalen licht, timing en compositie hoe we een grotendeels verborgen wereld te zien krijgen.
De beelden zijn ook gebundeld in Astronomy Photographer of the Year, Collection 15.
