Toen Joseph Nicéphore Niépce omstreeks 1826 vanuit zijn werkkamer een camera naar buiten richtte, kon hij onmogelijk voorzien wat hij in gang zette. Zijn korrelige uitzicht over de daken van Le Gras geldt als de oudst bewaard gebleven foto. Tweehonderd jaar later worden er wereldwijd dagelijks miljarden beelden gemaakt en is fotografie zo vanzelfsprekend geworden dat we nauwelijks nog stilstaan bij de invloed ervan.
This is Photography: The First 200 Years grijpt het tweehonderdjarige bestaan van de fotografie aan voor een omvangrijke terugblik. Niet alleen op beroemde fotografen en iconische beelden, maar ook op camera’s, technische uitvindingen, tentoonstellingen en publicaties die onze manier van kijken hebben veranderd.
Een geschiedenis van jaar tot jaar
Het boek is chronologisch opgebouwd. Vrijwel ieder jaar krijgt een foto, object of ontwikkeling die iets vertelt over de richting waarin het medium zich op dat moment bewoog. Korte begeleidende teksten plaatsen deze keuzes in hun historische, technische of maatschappelijke context.
Dat maakt het boek meer dan een verzameling hoogtepunten. De geschiedenis van de fotografie bestaat immers niet alleen uit fotografen die een herkenbare beeldtaal ontwikkelden. Minstens zo belangrijk waren de uitvinders die belichtingstijden verkortten, de fabrikanten die camera’s toegankelijker maakten en de wetenschappers die fotografie gebruikten om zichtbaar te maken wat het menselijk oog niet kon waarnemen.
Zo staan de bewegingsstudies van Eadweard Muybridge naast de röntgen- en DNA-beelden die ons begrip van het menselijk lichaam veranderden. Het documentaire werk van Robert Frank krijgt een plaats naast de geconstrueerde zelfportretten van Cindy Sherman. Ook tentoonstellingen en fotoboeken worden behandeld als momenten waarop nieuwe ideeën over fotografie een groter publiek bereikten.
Bekende namen en onverwachte beelden
In This is Photography komen veel fotografen voorbij die inmiddels tot de canon behoren. Man Ray, Edward Steichen, Sebastião Salgado en Andreas Gursky delen de pagina’s met kunstenaars als Hannah Höch, Barbara Kruger en Zanele Muholi.
Hun werk laat zien hoe breed fotografie in tweehonderd jaar is geworden. Het medium kan documenteren, onderzoeken, overtuigen, verleiden en misleiden. Een foto kan bewijsstuk, kunstwerk, familieherinnering of politiek wapen zijn – en soms verschillende van die functies tegelijk vervullen.
Naast bekende beelden bevat het boek bewust minder voor de hand liggende selecties. Daardoor wordt de geschiedenis niet uitsluitend verteld aan de hand van de gebruikelijke Europese en Amerikaanse hoofdrolspelers. De fotografie ontwikkelde zich wereldwijd en werd telkens opnieuw aangepast aan andere culturen, politieke omstandigheden en manieren van verspreiden.
Langere thematische bijdragen tussen de chronologische hoofdstukken zorgen voor verdieping. Daarin worden belangrijke genres en ontwikkelingen nader bekeken. Ook zijn fragmenten opgenomen uit teksten van fotografen en denkers die zich hebben beziggehouden met de betekenis en betrouwbaarheid van het fotografische beeld.
Fotografie als manier van denken
De rode draad in This is Photography is dat fotografie de wereld niet alleen heeft vastgelegd, maar ook onze manier van kijken heeft veranderd. Vanaf de vroegste experimenten met lichtgevoelige materialen groeide het medium uit tot een belangrijk onderdeel van kunst, wetenschap, journalistiek en het dagelijks leven.
Die ontwikkeling wordt in het boek zichtbaar gemaakt aan de hand van meer dan alleen beroemde foto’s. Ook camera’s, technische doorbraken, tentoonstellingen en invloedrijke publicaties krijgen een plaats. Zo ontstaat een geschiedenis waarin fotografie voortdurend nieuwe toepassingen en betekenissen krijgt.
Inmiddels worden er wereldwijd naar schatting 1,9 biljoen foto’s per jaar gemaakt. Beelden vormen daarmee een belangrijk onderdeel van onze cultuur en communicatie. Juist daarom is het interessant om terug te kijken naar de momenten, mensen en uitvindingen die hebben bepaald hoe fotografie zich gedurende twee eeuwen heeft ontwikkeld.
Nathalie Herschdorfer
De samenstelling is in handen van Nathalie Herschdorfer, curator, fotografiehistoricus en directeur van Photo Elysée in Lausanne. Ze publiceerde eerder boeken over onder anderen Deborah Turbeville en Man Ray.
This is Photography: The First 200 Years – Nathalie Herschdorfer
Pagina’s: 320
Uitvoering: hardcover
Taal: Engels
Prijs: € 46,40
Uitgever: Thames & Hudson
ISBN: 9780500030363
