Sportfotograaf Adam Pretty was al op jonge leeftijd een vaste waarde bij Getty Images. Voor Fotografie.nl vertelde hij in 2008 over vier olympische beelden uit Sydney en Athene: foto’s waarin timing, risico, toeval en vertrouwen bij elkaar komen.
De reeks verscheen destijds in vier delen, rond de Olympische Spelen van Peking. Hieronder staan de vier verhalen gebundeld in één artikel.
Ronnie Weller en de waarde van de sportfoto
In het eerste beeld kijkt Pretty terug op de Duitse gewichtheffer Ronnie Weller tijdens de Olympische Spelen van Sydney 2000.
"De reden dat ik deze foto wilde maken, voert terug naar de Olympische Spelen van Atlanta in 1996. Zat thuis voor de tv toen ik de Duitse gewichtheffer Ronnie Weller een zilveren medaille zag winnen. Die ging helemaal door het lint, liet zich van blijdschap achterover op zijn rug vallen.
Toen duidelijk werd dat ik als fotograaf naar de Spelen van Sydney zou afreizen, ben ik meteen gaan kijken of Ronnie weer meedeed, en ja hoor. Dus ik toestemming vragen om het gewichtheffen te fotograferen.
De wedstrijd vond plaats in een soort concerthal met een dak waarin een gat zit. Ik heb de organisatie gevraagd of ik daar mijn camera met afstandsbediening mocht plaatsen, wat ze goed vond.
Ronnie was inmiddels met een Iraniër in een fantastisch gevecht om de gouden medaille verwikkeld. Dan verbreekt Ronnie in zijn allerlaatste poging het wereldrecord! Geweldig. En ik maar roepen: 'Kijk omhoog, kijk omhoog!'. Wat Ronnie doet. Was trouwens nog even bang dat ik Ronnie’s hoofd ‘eraf had gehakt’, want hij liep ietsjes naar achteren.
De waarde van de sportfoto hangt af van de gebeurtenis
Goed, dan denk je dat de strijd beslist is, over en uit. Komt die Iraniër voor zijn laatste poging en die verbreekt doodleuk op zijn beurt het wereldrecord. En die kerel doet bovendien alsof het de normaalste zaak van de wereld is dat het record in een paar minuten tijd twee keer wordt verzet en vertoont geen enkele emotie, loopt zo van het podium af.
‘Oh man, daar gaat mijn foto, waarom doet ‘ie dat nou?’ Ik nam ’t die Iraniër bijna persoonlijk kwalijk. Het publiek wil tenslotte foto’s van winnaars en daar schuilt een gevaar van sportfotografie.
De waarde van de sportfoto hangt af van de gebeurtenis, van de verwikkelingen die eraan vooraf gingen, en minder van de schoonheid van de foto zelf. Dankzij de moed van de eindredacteur – die dus voor de fóto koos – is dit beeld toch nog gepubliceerd. En terecht, want de foto is nog steeds goed."
Pieter van den Hoogenband, Ian Thorpe en beweging in zwart-wit
Het tweede verhaal draait om een halve finale zwemmen in Athene, met Pieter van den Hoogenband en Ian Thorpe.
"De semifinale, een treffen tussen Pieter van den Hoogenband - de enige zwemmer zonder swimsuit - en zijn rivaal Ian Thorpe, met witte badmuts, daaronder. Inderdaad, Thorpe lijkt een langzame start te maken. Toch weet hij te winnen; Van den Hoogenband wordt uiteindelijk tweede.
Ik heb met het gebruik van een slow shutter speed veel risico in deze foto gelegd. Daarmee creëer je weliswaar een mooi effect in beweging, maar de kans op onscherpte is ook groot. Hiervoor had ik al een stuk of twintig andere zwemwedstrijden bezocht en dezelfde techniek geprobeerd, maar daarvan was maar een laag percentage goed gelukt.
Was dus voor aanvang van dit niet onbelangrijke sportmoment erg nerveus - ik kan natuurlijk niet met lege handen terugkomen, alhoewel ik wist dat er nog een paar collega’s ook foto’s zouden gaan maken.
En omdat het zwartwit is, kijk je bovendien meer naar de graphics
De keuze voor zwart-wit is gemaakt omdat de kleuren te veel afleidden - al die zwempakken en badmutsen, zwembad, blauw water, lijnen… Was visueel veel te druk geweest en ik wilde juist alleen de schaduwen van de startblokken en lichamen benadrukken. En omdat het zwartwit is, kijk je bovendien meer naar de graphics.
Om ruis op de foto te vermijden, heb ik bovendien besloten om twee zwemmers, eentje boven en eentje onder, en dus de randen van het zwembad, buiten het kader te houden.
Met deze foto won ik in 2005 de World Press Photo, wat voor mij als een verrassing kwam. Had voor de competitie tien foto’s ingestuurd en daar zaten foto’s bij waarin ik veel meer energie had gestoken - en dan denk je als fotograaf als gauw dat die foto’s ook beter zijn. Kennelijk niet."
Rulon Gardner en het moment na de wedstrijd
In het derde deel vertelt Pretty over worstelaar Rulon Gardner, die in Athene zijn olympische afscheid beleefde.
"Dit is Rulon Gardner, een Amerikaanse zwaargewichtworstelaar. Wat de foto sterk maakt, is dat het vragen oproept. Want is hij nu blij, teleurgesteld? En wat doen die gekke schoenen daar? Je weet niet meteen wat er aan de hand is.
Het verhaal erachter is dat Gardner tijdens de Spelen hiervoor, die van Sydney in 2000, de eerste niet-Rus was die een gouden medaille won. Een prestatie van formaat, waar ze vooral in Amerika ontzettend trots op waren. Tijdens de Spelen van Athene , vier jaar later, slaagt Gardner er niet in om de finale te halen en blijft hij steken op brons.
Aanvankelijk zou ik deze wedstrijd helemaal niet verslaan, maar er was een fotograaf uitgevallen. Het was bovendien één van de slotdagen, dus ik zat er na dagen van 20 uur werken wel een beetje doorheen. En nee, ik wist niet helemaal wat de situatie hier precies was. Maar ik zie die Gardner na een gewonnen partij zijn schoenen uitdoen, emotioneel worden en heel langzaam van het canvas wegsluipen, dus ik maak die foto.
Als je daar als normaal mens tussenkomt, dan ben je hartstikke dood
De volgende dag reageerde de Amerikaanse delegatie helemaal lyrisch over een bepaalde foto van mij, terwijl ik geen idee had om welke foto het ging - maar deze foto dus. Bleek dat het Gardner, een grote sportheld voor de Amerikanen, zijn laatste wedstrijd was, het was zijn afscheid.
Hou erg van worstelfoto’s. Het is een sport waarbij je het verlies ook fysiek ervaart, je tegenstander heeft je ook echt pijn gedaan. Wat ik ook mooi vind, zijn de posities waarin de heren elkaar soms manoeuvreren, als een ballet.
En dat geweld van een worstelpartij, zeker tussen zwaargewichten van 120 kilo. Als je daar als normaal mens tussenkomt, dan ben je hartstikke dood.”
Het Nieuw-Zeelandse baanwielrenteam in het ochtendlicht
Het vierde beeld toont het Nieuw-Zeelandse team tijdens de ploegenachtervolging in de Olympische Velodrome van Athene.
"Ook deze foto, het Nieuw-Zeelandse team tijdens de ploegenachtervolging in de Olympische Velodrome van Athene, maakt nieuwsgierig. Je moet drie keer kijken… Het is ergens vroeg in de ochtend, een uur of 10:00 geloof ik, en het licht is ‘slecht’, valt nog maar net over de rand van het dak. Ja, er is wel degelijk een wedstrijd aan de gang; bovenin zie je ook de schaduwen van vier toeschouwers.
Pas toen ik op deze positie zat, realiseerde ik me eigenlijk hoe uniek het beeld was. Gelukkig duurde het licht maar heel even, het bewoog heel snel over de track en was na ongeveer drie minuten al weer weg.
Gelukkig omdat andere fotografen je ook zien zitten en meteen afvragen wat je daar doet: ‘Waarom is ‘ie daar? Daar wil ik ook zitten.’ Niet alleen de sporters zijn competitief, ook de sportfotografen.
Vrijheid werkt goed voor mij, omdat ik ook risico’s wil nemen
Vergeet niet dat je daar met duizend andere fotografen bent, die ook allemaal zoeken naar die bijzondere foto. Vlak na deze foto stonden er al vijf andere fotografen over mijn schouder mee te kijken.
Hoewel ik me moet houden aan een bepaald programma en verantwoordelijk ben voor een aantal onderdelen, krijg ik van Getty Images tijdens de Spelen veel vrijheid. Ze weten dat ik terugkom met goede foto’s, dat ik tien jaar ervaring heb en durven me daarom ook meer vrijheid te geven.
Maar ik heb ’t ook nodig, vrijheid werkt goed voor mij, omdat ik ook risico’s wil nemen. En soms wil ik zelfs fouten maken, om daar van te leren. Nu zijn de Olympische Spelen natuurlijk niet het moment om fouten te maken, dan wil je dat natuurlijk voorkomen, maar toch.”
De wereld van Getty Images
Fotoagentschap Getty Images - met haar hoofdkantoor in Seattle, Verenigde Staten - is dankzij onder andere de collecties van Time & Life Pictures en Stone 's werelds grootste beeldaanbieder en verkoopt in die hoedanigheid beelden aan talloze dagbladen en tijdschriften, maar ook film- en reclamebureaus. Om in de dagelijkse stroom van foto's te voorzien, vertegenwoordigt Getty Images circa 140 professionele nieuwsfotografen en werkt ze samen met nog eens rond de 2.000 (freelance) fotografen - waaronder de Australiër Adam Pretty.
