Zoomen kennen we als het proces waarbij je je camera gebruikt om visueel dichter bij het onderwerp te komen. Er zijn echter twee verschillende soorten zoom: optisch en digitaal, en de ene is eigenlijk een stuk beter dan de andere. In dit artikel lees je waarom optische zoom beter is dan digitale zoom.
Hoewel veel digitale camera’s zowel optische als digitale zoommogelijkheden hebben, levert optische zoom doorgaans een betere beeldkwaliteit op. Bij optische zoom verandert de lens de brandpuntsafstand, waardoor het onderwerp groter op de beeldsensor wordt afgebeeld. Digitale zoom vergroot daarentegen slechts een deel van het vastgelegde beeld.
Maar laten we eerst de optische zoom eens nader bekijken (bedoelde woordspeling) alvorens het verschil tussen optisch en digitaal uit te leggen.
Een cameralens bestaat uit meerdere glazen of kunststof lenselementen. Deze elementen zijn samengevoegd in verschillende lensgroepen, die het binnenvallende licht opvangen en op de beeldsensor scherpstellen.
Bij een optische zoomlens bewegen verschillende lensgroepen ten opzichte van elkaar. Hierdoor veranderen de brandpuntsafstand en de beeldhoek. Je onderwerp wordt groter of kleiner op de beeldsensor afgebeeld, terwijl de volledige sensorresolutie beschikbaar blijft. De scherpte en lichtsterkte kunnen binnen het zoombereik wel enigszins verschillen.
Geen echte zoom
Digitale zoom is geen optische vergroting. De brandpuntsafstand van de lens verandert niet. In plaats daarvan gebruikt de camera een kleiner gedeelte van het sensorbeeld en vergroot dit vervolgens tot het gewenste beeldformaat.
Bij eenvoudige digitale zoom is dit grotendeels vergelijkbaar met het achteraf uitsnijden en vergroten van een foto. Omdat er minder oorspronkelijke pixels worden gebruikt, gaan fijne details verloren en kunnen onscherpte en beeldruis duidelijker zichtbaar worden.
Sommige moderne camera’s en smartphones gebruiken aanvullende beeldverwerking om het kwaliteitsverlies te beperken. Het resultaat kan daardoor beter zijn dan bij een eenvoudige uitsnede, maar het levert meestal niet dezelfde detaillering op als echte optische zoom.
Wanneer je voldoende resolutie hebt, kun je er daarom voor kiezen om zonder digitale zoom te fotograferen en de uitsnede later te bepalen. Op een groot beeldscherm kun je nauwkeuriger beoordelen welke delen van de foto je wilt behouden.
Bovendien blijft het volledige oorspronkelijke beeld beschikbaar. Dat geeft je achteraf meer vrijheid om de compositie aan te passen. Houd er wel rekening mee dat ook bijsnijden ten koste gaat van het aantal resterende pixels.
Resolutie doet ertoe
Waarom is dit belangrijk? Wanneer je digitaal inzoomt, gebruik je minder van de oorspronkelijke beeldinformatie. Daardoor blijft er minder resolutie over en kunnen fijne details verloren gaan.
Een digitaal ingezoomde foto kan nog steeds geschikt zijn voor online gebruik of een kleine afdruk, zeker wanneer de oorspronkelijke foto veel megapixels heeft. Voor grotere afdrukken wordt het kwaliteitsverlies meestal sneller zichtbaar. De uiteindelijke kwaliteit hangt af van het aantal resterende pixels, de afdrukgrootte en de kijkafstand.
Wanneer je camera geen optische zoom heeft, kun je proberen dichter naar je onderwerp toe te lopen. Dat kan een beter resultaat opleveren dan sterk digitaal inzoomen. Lopen en optisch zoomen leveren echter niet precies hetzelfde beeld op: door de camera te verplaatsen verandert ook het perspectief en daarmee de verhouding tussen het onderwerp en de achtergrond.
Hoe weet ik of mijn camera digitaal of optisch zoomt?
Om te achterhalen of een camera digitale of optische zoom heeft kijk je gewoon naar de camerabody. Een compact- of 'point and shoot'-camera, wat een basismodel in zakformaat is, heeft waarschijnlijk 'optische zoom' direct naast de lens gedrukt staan.
Als er geen 'optische zoom' staat, is dat waarschijnlijk niet het geval, omdat 'optische zoom' een verkoopargument is en fabrikanten het waarschijnlijk niet zullen laten staan als het geen kenmerk van de camera is. Een andere aanwijzing is of de lens intrekt: een lens die in en uit de camera springt wanneer je hem aanzet, heeft waarschijnlijk optische zoom. Maar alleen omdat de lens niet naar buiten springt, wil dat nog niet zeggen dat het geen optische zoomlens is, er zijn namelijk ook zoomlenzen met een vaste positie.
Raadpleeg bij twijfel de handleiding van je camera, of zoek gewoon het model van je camera op internet en zoek naar marketingmateriaal. Heb je nog geen goed internet abonnement, dan is het aan te raden om online een glasvezel internet abonnement te vergelijken met je huidige abonnement.
Fabrikanten geven bijna altijd wel aan welk type zoom hun camera heeft, maar pas op voor marketingteksten die 'digitale zoom' als een pluspunt aanprijzen. Dat is het niet (zoals je weet), maar wordt wel zo gepresenteerd.
Sommige camera's hebben gewoon geen digitale zoom, dus maak je geen zorgen als je er geen verwijzing naar kunt vinden in je handleiding. Het is veel waarschijnlijker dat het een kenmerk is van 'point-and-shoot' of compacte digitale camera's. Als er geen verwijzing naar is in de handleiding, is het geen kenmerk van je camera.
Als je een camera gebruikt die helemaal geen optische zoom heeft, moet je eerst proberen om gewoon naar je onderwerp toe te lopen
Ook camera’s met verwisselbare lenzen kunnen een digitale zoomfunctie hebben. Bij deze camera’s vergroot je normaal gesproken optisch door een zoomlens te gebruiken of een objectief met een langere brandpuntsafstand te monteren. Digitale zoom kan daarnaast beschikbaar zijn voor fotografie of video, maar verschilt per cameramodel.
Digitale zoom uitschakelen
Sommige camera’s combineren optische en digitale zoom. Wanneer je het einde van het optische zoombereik bereikt, kan de camera automatisch overschakelen op digitale zoom. Als je dat niet merkt, kan de uiteindelijke beeldkwaliteit tegenvallen. Controleer daarom in de handleiding of het menu van je camera welke zoominstelling actief is.
Bij veel camera's is dit aanpasbaar, wat betekent dat je kunt bepalen of en wanneer digitale zoom wordt gebruikt, en dat je de digitale zoom misschien zelfs helemaal kunt uitschakelen.
Bij een DSLR of systeemcamera wordt de beeldhoek in de eerste plaats bepaald door het gebruikte objectief. Toch beschikken sommige modellen daarnaast over digitale zoom of een vergelijkbare vergrotingsfunctie. Controleer daarom het cameramenu of de handleiding in plaats van ervan uit te gaan dat deze functie ontbreekt.
Veel moderne smartphones combineren meerdere camera’s met verschillende vaste brandpuntsafstanden, zoals een ultragroothoek-, standaard- en telecamera. Op bepaalde zoomstanden schakelt de telefoon daardoor over naar een andere camera. Tussen deze standen en voorbij het bereik van de telecamera wordt meestal digitale zoom en computationele beeldverwerking gebruikt.
Gebruik bij voorkeur een van de vaste optische zoomstanden van de smartphone. Wanneer je verder inzoomt dan het optische bereik, gaat doorgaans steeds meer detaillering verloren. Kun je niet dichter bij het onderwerp komen, dan kun je eventueel digitaal inzoomen of de foto later bijsnijden.
Onthoud
Wanneer je een camera koopt, is het verstandig om goed te kijken naar het optische zoombereik en de eventueel aanwezige digitale zoomfuncties. Een groot optisch bereik kan ook in een camera met een vaste lens zitten, zoals de Sony RX10 V met zijn 24-600mm-objectief.
Fabrikanten kunnen het optische en digitale zoombereik samen als een groot gecombineerd zoombereik presenteren. Een camera met 6x optische zoom en maximaal 6x digitale vergroting kan bijvoorbeeld als maximaal 36x gecombineerde zoom worden aangeduid. Alleen de eerste 6x wordt echter door de lens bereikt; daarna wordt het beeld digitaal vergroot. Let bij het vergelijken van camera’s daarom vooral op het optische zoombereik.
Het is misschien wel een van de gemakkelijkste oplossingen voor betere foto's: gebruik gewoon geen digitale zoom. Je krijgt direct betere, schone foto's door die optie uit te schakelen en optisch in te zoomen, of door simpelweg dichter naar je onderwerp te bewegen.
