Hij zit 36 jaar in het vak, kent de weg in talloze brandhaarden en behoort tot de top van de Britse fotojournalistiek. Tijdens zijn imposante carrière is Tom Stoddart (1953) altijd een geëngageerde fotograaf gebleven, betrokken bij het leed van de wereld. Voor Getty Images, waarvoor hij sinds 2005 werkzaam is, verleende hij zijn medewerking aan Wereld Aids Dag.
Fotografie.nl sprak met hem.

Tom Stoddart

Hoe omschrijf je je functie als fotojournalist?
"Voor mij is fotografie geen kunst, maar communicatie. De taak van de fotojournalist is naar plaatsen te gaan die anderen niet kunnen of mogen betreden en terug te komen met foto’s – dat kunnen beelden van oorlogen, hongersnood, natuurrampen, armoede en epidemieën zijn. Wij moeten het publiek de waarheid vertellen die in bepaalde gebieden en situaties telt."

"Maar dat werk is moeilijker geworden, omdat we in een wereld leven waarin de media liever beelden plaatsen van celebrities, van life style. Ze houden niet van oorlogsbeelden en foto’s van aids-patiënten, en al helemaal niet van mijn foto’s die hard en confronterend zijn, krachtig en zwartwit. Die zijn lastig te gebruiken. Alleen op een dag als vandaag, Wereld Aids Dag, plaatsen media dergelijke beelden."

Dan heb je een probleem.
"Ik blijf erin geloven dat er in al die tijdschriften ruimte is voor mijn foto’s om de lezers te herinneren aan het geluk dat zij hebben en hen over de streep te trekken om te helpen waar mogelijk. Wat mijn geloof versterkt, zijn de 200.000 bezoekers die op mijn foto-expositie iWittness (2005) afkwamen. Dat is het bewijs dat er een groot publiek bestaat dat wel naar dramatische foto’s wil kijken. Zij willen weten wat er in de wereld speelt en begrijpen goed dat er meer is dan Beckham en de koninklijke familie."

Wij kregen de beschikking over twee foto’s (hier gepubliceerd). Wat is het verhaal achter deze foto’s?
"De vrouw is Anastasia Protas, ziek van de aids, in mei 2002 gefotografeerd in haar huis in Mwanza, Tanzania. Ze is de moeder van vijf dochters en een zoon. De man die in het bad stapt, is Kelvin Kalasha, een verzwakte aids-patiënt, dertig jaar oud. Die foto is gemaakt in het Mother of Mercy Hospice for AIDS sufferers in Chilanga, Zambia, in juli 2002."

Hoe hou je het vol, het zien van zoveel leed en verdriet?
"Je hebt gelijk, ik zie veel ellende. Ik breng al zeven jaar door in Sub-Saharan Africa (het Afrika ten zuiden van de Sahara – CAV) waar het HIV-virus dagelijks 9.000 levens eist, drie keer zoveel als het aantal slachtoffers dat viel op 9/11. Maar op datzelfde pad kom ik ook de meest fantastische mensen tegen. Hulpverleners, medici, nonnen, geweldige mensen. Maar ook de aids-patiënten… hun moed, hun waardigheid en volharding om te overleven is tastbaar. Dat ik deze mensen mag ontmoeten, is voor mij een groot privilege en maakt het allemaal de moeite waard."

foto: Tom Stoddart

Heb je foto’s gemaakt die te schokkend zijn voor het publiek en die je om die reden 'achterhoudt'?
"In de wereld van mijn foto’s vindt een samenwerking plaats tussen mij en de persoon die ik fotografeer, de persoon die is getroffen door aids. Het enige wat telt is dat ik de geportretteerde respecteer en dat de foto’s die ik schiet op een verantwoordelijke manier ingezet worden, dat ze besef en betrokkenheid oproepen, maar ook helpen om geld in te zamelen voor liefdadige doelen."

Aan de andere kant: sta je jezelf toe het schokeffect juist op te zoeken om de boodschap nog krachtiger te maken?
"Dit soort foto’s is te belangrijk om te manipuleren. Maar om antwoord te geven: er is een lijn die ik niet overschrijd, in termen van schokkend. Vergeet niet dat ik deze foto’s niet zomaar maak, ik stap met mijn camera niet even die badkamer in. Kelvin weet dat ik daar ben en waarvoor. Dat gaat allemaal heel zorgvuldig."

"Om deze foto’s te kunnen maken, breng ik weken op locatie door. Alle betrokkenen zijn op de hoogte van het doel van mijn aanwezigheid en daar zijn hele duidelijke regels over. Wat ik wil, is foto’s laten zien van een vechter, van een persoon die we allemaal hadden kunnen zijn. Het geluk maakt het verschil. Wij hebben de medicijnen en de informatie en het is niet meer dan geluk dat wij die hebben. Daarom moeten wij blijven proberen het afschuwelijk leed van aids een plaats te geven in het publieke bewustzijn."

De wereld van Getty Images

Fotoagentschap Getty Images – met haar hoofdkantoor in Seattle, Verenigde Staten - is dankzij onder andere de collecties van Time & Life Pictures en Stone ’s werelds grootste beeldaanbieder en verkoopt in die hoedanigheid beelden aan talloze dagbladen en tijdschriften, maar ook film- en reclamebureaus. Om in de dagelijkse stroom van foto’s te voorzien, vertegenwoordigt Getty Images circa 140 professionele nieuwsfotografen en werkt ze samen met nog eens rond de 2.000 (freelance) fotografen - waaronder Tom Stoddart.

Info: www.gettyimages.com.