Verbluffend mooie beelden van angstaanjagende taferelen. Manufactured Landscapes volgt de Canadese fotograaf Edward Burtynsky op zijn reis door China waar de tol voor de wereldwijde vooruitgang hoog is.

Edward Burtynsky (1955) geniet sinds de jaren zeventig faam als industriële landschapsfotograaf. Hij is geïnteresseerd in landschappen die gevormd, of beter vervormd en niet zelden misvormd zijn door de naar vooruitgang strevende en nijvere mens: mijnen, steengroeven, fabrieken, kantoorcomplexen, stuwdammen en andere grootschalige menselijke werken.

foto: Courtesy Edward Burtynsky, Toronto, Canada

Shipbreaking No. 9a, Chittagong, Bangladesh 2000 (left panel)

Burtynsky is niet beter op zijn plaats dan in het hart van het geïndustrialiseerde China. Tijdens zijn reis door het land van de economische reus kreeg hij gezelschap van de gelauwerde regisseuse Jennifer Baichwal en de al even geroemde cameraman Peter Mettler, wat resulteerde in Manufactured Landscapes.

De prijswinnende documentaire toont verontrustende, maar magistrale beelden van – hoe wrang – spelende kinderen op afvalbergen met computeronderdelen en apocalyptische omgevingen, gesprekjes met omstanders en opnames van een fotograferende Burtynsky. Intussen is het de fotograaf zelf die de beelden rustig en mondjesmaat van commentaar voorziet.

Om de kijker onmiddellijk bij de les te hebben, opent de documentaire met een adembenemende, acht minuten durende pan van een eindeloze Chinese fabriek waarin onderbetaalde jongeren werkdagen maken van meer dan twaalf uur.

foto: Courtesy Edward Burtynsky, Toronto, Canada

Dam, Three Gorges Dam Project, Yangtze River, 2005

Indrukwekkend ook is het bezoek aan de controversiële Drieklovendam (Three Gorges Dam), die in 2009 zijn voltooiing moet beleven en het grootste gebouw in zijn soort zal zijn.

Omdat de dam de grillige Yangtze-Kiang-rivier moet controleren tegen overstromingsgevaar en grote delen van Zuid-China zal voorzien van schone energie lijkt de aanleg meer dan gerechtvaardigd. De keerzijde van dit megalomane plan evenwel is dat hele miljoenensteden en hun inwoners moesten wijken en de schade die de bouw aan het milieu aanricht nu al niet meer te overzien is.

Ook permitteert het trio zich een uitstapje naar de kust van Bangladesh waar arme sloebers onder schrijnende omstandigheden met blote handen gedumpte tankers te lijf gaan op zoek naar ijzer, staal en koper. De scheepssloperij is voor Burtynsky overigens geen onbekend onderwerp; al eerder maakte hij de fotoserie Shipbreaking over de demontage van afgedankte vrachtschepen die als surrealistische, maar gifspuitende objecten op het strand liggen.

Manufactured Landscapes, die de Toronto Film Critics Association Awards (Canada) en de Genie Award voor Best Documentary (Canada) in de wacht sleepte, is behalve een fraai portret van geëngageerde kunstenaar ook een oogstrelende eye-opener. Te zien vanaf: 11 oktober; de dvd verschijnt 20 november.
Info: www.edwardburtynsky.com en www.manufacturedlandscapes.nl.

Zie nu ook de Agenda van Fotografie.nl.