Fotograaf Tom van der Leij reist de wereld over. Er komt van alles voor zijn lens. Zo kwam hij begin 2009 in Libië terecht.

foto: Tom van der Leij

Vanuit Nederland is het de hele avond, nacht en de volgende dag doorrijden tot we bij de Italiaanse havenstad aankomen. Met onze twintig jaar oude Landcruiser in de besneeuwde Alpen doen we er langer over dan zou kunnen.

Ik reis samen met Afrikadeskundige en schrijver Gerbert van der Aa. Hij doet dit soort tochten al jaren. Deze keer is zijn doel informatie in te winnen voor zijn nieuw uit te komen boek Khaddafi’s woestijn. Samen maken we de reis ook voor onder andere het reismagazine Columbus.

Bij de eerste de beste parkeerplaats in Zwitserland kijken we de auto goed na. Gerbert ligt onder de wagen wat te sleutelen, ik besluit er een foto van te maken. Op de een of andere manier zit mijn lens niet goed op de body vast waardoor de gloednieuwe 17-55mm op het asfalt klettert.

In eerste instantie lijkt er weinig mis mee te zijn, totdat ik probeer te zoomen en erachter kom dat het draaimechanisme niet meer werkt. De lens blijft steken op 55mm. Een minder fijn begin als je bedenkt dat ik het meerdendeel van de foto’s met deze lens schiet.

foto: Tom van der Leij

De portretten van de vader des vaderland van Tunesië maken plek voor nog grotere portretten van Khaddafi, de grote Libische roerganger die in september veertig jaar aan de macht is.

foto: Tom van der Leij

Gelukkig is Gerbert van der Aa een doorgewinterde woestijnganger. Vele malen heeft hij met een Landcruiser (Toyota is al jaren het merk in Afrika en onderdelen zijn volop voorradig) de oversteek gemaakt, soms de auto verkocht en teruggevlogen, soms de tocht terug gemaakt.

Voor mij is alles relatief nieuw en na de eerste nacht woestijn besef ik me dat ik veel te weinig warme kleding bij me heb. Een laagje ijs bedekt ‘s ochtends de afwas van de avond ervoor.

Qua equipment zit ik wel aardig goed. Ik heb een acculader bij me die 220 volt via de auto levert, alsmede extra batterijen en genoeg opslagruimte. Ik kan echter niet voorkomen dat binnen een mum van tijd alles onder een dikke laag woestijnstof zit.

Na honderden kilometers zuidelijk te zijn gereden komen we aan in de oude handelsstad Ghat, op de grens met Niger en Algerije. De eeuwenoude medina staat op de werelderfgoedlijst van Unesco en is prachtig.

foto: Tom van der Leij

De wekelijkse markt loopt op zijn eind en marktlieden uit alle windstreken pakken hun koopwaar in. Lichtgetinte Touaregvrouwen dingen nog snel even af op het kunststof Chinese servies bij een pikzwarte Soudanese handelsman.

Hoewel ze het niet fijn vinden om gefotografeerd te worden schiet ik ongemerkt met een telelens en met de laaghangende zon in mijn rug een paar platen. Sowieso is het moeilijk om Moslimvrouwen bereid te vinden om gefotografeerd te worden zonder toestemming van hun ega.

foto: Tom van der Leij

De duinen weerspiegelen in het water en mijn polarisatiefilter komt goed van pas. Lokale mensen gieten jerrycans vol met het water dat ze een geneeskrachtige werking toedichten. Ik besluit een duik te nemen en kom bedrogen uit. Niet alleen staat mijn net geschoren hals in de fik, - het zoute water bijt als een malle - ook blijf ik drijven!

In Sebha, de stad waar Khaddafi is opgeleid en vanwaar de revolutie begon, houden we halt. We zijn op zoek naar de roots van de leider en dit is the place to be. Met een smoes komen we de oude koranschool van de kolonel binnen en vanaf mijn buik schiet ik een aantal foto’s zonder bevredigend resultaat.

Bij het entree van elk gehucht, dorp of stad staan metershoge billboards met beeltenissen van Khaddafi. Het zijn een handvol verschillende foto’s waarop hij gul, breedlachend en barmhartig afgebeeld staat. Ik probeer er zoveel mogelijk op de plaat te krijgen.

Maar in een land dat door een militair bewind gerund wordt, is het niet verstandig om je als fotograaf al te kenbaar te maken. Sowieso zijn we hier op een toeristenvisum en geen enkel, niet legitiem aan de macht gekomen regime is gesteld op kritische pottekijkers.

Herders lopen er doodleuk met hun schaapkuddes doorheen. Aangezien Libië het rijkste land (olie) van het continent is en door de jarenlange internationale boycot, heeft toerisme geen prioriteit en wordt aan onderhoud van deze oude schatten pover weinig gedaan.

foto: Tom van der Leij

Na een paar dagen de uiterst vriendelijke hoofdstad Tripoli te hebben aangedaan rijden we terug. Nog even gooien we voor het verlaten van Libië de tank en twee jerrycans vol met spotgoedkope diesel.

Tienduizend kilometer verder en een maand later komen we in winters Nederland aan en beginnen de indrukken pas echt op me door te werken.

Het boek van Gerbert van der Aa Khaddafi’s woestijn verschijnt in februari 2010.

Meer weten over deze auteur/fotograaf?: bekijk dan de bedrijfspresentatie van Tom van der Leij.