Thank you! Your submission has been received!

Oops! Something went wrong while submitting the form :(

Close up

Fotoreportage Laos voor Eye Care Foundation

Secret War

In het kader van een fotoreportage voor de Nederlandse Eye Care Foundation bezoeken fotograaf Marielle van Uitert en camjo Cassandra Vugts dit keer de bergdorpen in Laos. Zij hebben reeds documentaires voor ECF gemaakt in Nepal en Ghana en vliegen nu met een binnenlandse vlucht via Vientiane naar Phonsavan, teneinde mensen met staar op de gevoelige plaat te leggen.

Daar aangekomen ontdekken we dat er nog steeds veel slachtoffers van de Amerikaanse bombardementen tijdens de Vietnamoorlog vallen en hierdoor een enorm oogtrauma oplopen of zelfs blind worden.

foto: © Marielle van Uitert
Voor de oude Nang is de oorlog nog steeds niet voorbij. Deze oude wijze vrouw brengt haar kleinkinderen nog steeds de gevaren van de Bombies bij.

Laos is het meest gebombardeerde land ter wereld per hoofd van de bevolking. Meer dan twee miljoen ton geschut werd door de Amerikanen boven Laos gedropt gedurende de Vietnamoorlog in de periode 1964-1973. Ten eerste om de communisten uit te schakelen en ten tweede om de Ho Chi Minh Trail te ontwrichten.

Dertig procent van het geschut is nooit geëxplodeerd en ligt begraven in de dorpen. De huidige impact van deze UXO (Unexploded Ordnance) op het dagelijks leven is nog altijd enorm. Wekelijks komen boeren die het land bewerken of kinderen in aanraking met een UXO en velen moeten het met de dood of met zware verminkingen bekopen.

foto: © Marielle van Uitert
Kham (24 jaar), getrouwd en vader van twee kinderen is het slachtoffer van een clusterbom.

We maken een mooie reportage van mensen met staar en horen in de wandelgangen dat er ook heel wat slachtoffers van bommen binnenkomen. Eye Care Foundation is niet aleen gespecialiseerd in cataract (staar) maar leidt ook artsen op die acute oogtrauma’s kunnen opereren.

Als we horen dat er zojuist een jongeman in het ziekenhuis van Phonsavan is binnen gebracht die het slachtoffer is geworden van een explosie, haasten we ons op weg. Helaas is mijn groothoek (Canon EF 24-70) net volledig stuk geslagen op het beton dus moet ik roeien met de riemen die ik heb.

Kham (24 jaar) is net binnen gebracht in het ziekenhuis in Phonsavan, 200 kilometer van huis waar hij bewusteloos is afgevoerd. Metaalfragmenten van een ‘Bombie’ (CBU-24 clusterbom) hebben zijn lichaam doorboord en zijn zicht is verdwenen.

Ook voor hen is het belangrijk dit verhaal te
vertellen dat vrijwel altijd in de schaduw blijft

Praten kan hij niet maar zijn vrouw Pheng vertelt het schrijnende verhaal, haast emotieloos omdat het gewoon een fact of life is. "Kham was op het land aan het werken toen ik een enorme explosie hoorde. Ik rende naar het veld en trof een slagveld aan. Zijn hand was van zijn lichaam gereten en hij was buiten bewustzijn. Met vrienden hebben we hem uiteindelijk naar het ziekenhuis in Phonsavan kunnen brengen om hem aan zijn verwondingen te laten helpen. Ik weet niet hoe het nu verder moet. Mijn man, vader van mijn twee kinderen ligt nu hier terwijl het land bewerkt moet worden om geld te verdienen. Nu blijkt ook ons land niet veilig te zijn en ik ben bang voor meer bommen."

Gelukkig vindt Pheng troost bij haar familie die is meegereist naar het districtziekenhuis van Phonsavan. Haar toekomst is onzeker zoals de toekomst van vele Laotianen.

Het voelt dubbel om hier beelden te maken. Kham is verzwakt en kan bijna niets horen. Uiteindelijk kunnen we de hulp inroepen van de Nederlandse artsen Cees van der Windt en Liesbeth Mieras die hier voor ECF prachtig werk doen en hun kennis overdragen aan de locale artsen. Zij regelen een tolk die uit kan leggen waarom we hier beelden komen schieten. Zowel de familie als Kham zelf stemmen in. Ook voor hen is het belangrijk dit verhaal te vertellen dat vrijwel altijd in de schaduw blijft.

foto: © Marielle van Uitert
Dagelijks worden bommen gevonden. Ze zijn een normaal beeld geworden in het landschap van Laos. Ze worden als afrastering gebruikt of ter decoratie in restaurants geplaatst.

De ruimte is klein en overladen vol. Toch wil ik die plaat maken en moet ik ook nog rekening houden met Cassandra die tijdens haar opnamen geen ruis wil zien en horen op haar video. Ik struikel bijna over electriciteitsdraden als ik uiteindelijk de juiste hoek gevonden heb. Ik heb maar één kans dus die moet ik goed benutten.

De Tweede Indochinese Oorlog (1957-1975), beter bekend als de Vietnamoorlog, is aan niemand voorbij gegaan. De pers spuugde dagelijks de onverbloemde waarheid uit tot schrik van de Amerikanen. Het beeld van de door napalm verbrandde Kim Phuc in Vietnam staat op ieders netvlies gegrift, als ook het beruchte Pol Pot regime dat in Cambodja een genocide van ongekende aard bewerkstelligde.

Ruim twee miljoen ton aan bommen is losgelaten boven Laos
waarvan dertig procent nooit is geëxplodeerd

De geheime oorlog in Laos echter is zwaar onderbelicht en velen zijn zich niet bewust van de slachtoffers die nog wekelijks het leven laten door Amerikaans geschut. Ruim twee miljoen ton aan bommen is losgelaten boven Laos waarvan dertig procent nooit is geëxplodeerd. De 270 miljoen Bombies (clusterbommen) maken het dagelijks leven in Laos tot een Russisch Roulette. Deze bommen liggen verspreid over de dorpen waar het leven nooit meer zeker is.

De meeste ongelukken gebeuren bij impact. Boeren die hun land bewerken en stuiten op een UXO of een vuurtje stoken boven het onzichtbare geschut. Meer dan veertig procent van de slachtoffers zijn kinderen. Ze spelen met de bombies die hetzelfde uiterlijk als een tennisbal hebben. Daarnaast graven kinderen de bombies op om het metaal te verkopen, met alle gevolgen vandien. Bovendien zijn ze opgegroeid in een omgeving waar bommen als normale gebruiksgoederen worden ingezet. Schoolbellen, asbakken, bestek en tuinhekken worden gemaakt van de metalen kolossen die veelal nog niet onschadelijk zijn gemaakt.

foto: © Marielle van Uitert
Een grot in Phonsavan deed dienst als schuilplaats voor de Amerikaanse bombardementen. De grot is uiteindelijk verwoest waarbij bijna 400 onschuldige burgers het leven lieten.

Helaas is en blijft Laos een van de armste ontwikkelingslanden ter wereld. Voor ontwikkeling van watervoorzieningen en infrastructuur is het land nog altijd na 29 jaar te gevaarlijk. Daarnaast is het land zwaar verontreinigd door het vele langdurige geschut.

In 1989 is MAG opgericht (Mines Advisory Group) met als doel het localiseren en onschadelijk maken van UXO’s in o.a. Laos. Ook Amerikanen zijn hierin vertegenwoordigd maar voor veel Laotianen is het mosterd na de maaltijd en een officiële erkenning van de USA blijft tot op heden uit.

Mijn man, vader van mijn twee kinderen ligt nu hier
terwijl het land bewerkt moet worden

Het verhaal van Kham verschijnt niet in de Laotiaanse media, evenals alle andere gevallen. Dat zou het toerisme schaden, Laos’ voornaamste bron van inkomsten.

Het fotograferen en filmen is natuurlijk zwaar door de omstandigheden en de enorme jetlag die we hebben opgelopen maar we zijn hier inmiddels aan gewend geraakt en hoeven alleen maar op te passen dat we niet van de betreden paden afwijken aangezien er overal bommen kunnen liggen.

foto: © Marielle van Uitert
Hmong heeft de oorlog als kind meegemaakt. Boos is ze niet op de Amerikanen want zoals de meeste Laotianen is ook haar motto: ‘het leven komt zoals het komt”.

We sluiten onze reis af met een stevig bakje koffie in een locaal restaurantje, afgebakend met grote bommen vanzelfsprekend. Terugkijkend op onze reis zijn we overweldigd door deze impact. We hebben de beelden kunnen maken maar zelfs een grote lens kan de afstand tussen ons en ons onderwerp niet verkleinen.

Het werk dat Eye Care Foundation verricht overstijgt onze verwachtingen en met een onverwachte wending komen we thuis met ruim vier uur aan tape, honderden foto’s en een schokkend verhaal.

Eenmaal geland op Schiphol gaan we direct door naar de fotostore om mijn lens te laten checken. Die is dus overleden. Met een nieuwe lens op zak reizen we moe maar voldaan naar huis.

Eye Care Foundation Amsterdam

Eye Care Foundation Amsterdam is ontstaan uit een fusie van Oogzorg Wereldwijd en Mekong Eye Doctors. Eye Care Foundation werkt in Nepal, India, Pakistan, Cambodja, Vietnam en Laos (Azië) en in Djibouti, Ghana en Tanzania (Afrika) met andere hulporganisaties aan een duurzame oogheelkundige infrastructuur.

Meestal worden een of meerdere provincies geadopteerd en ondersteunt de stichting de oprichting en uitrusting van ziekenhuizen, de opleiding van artsen en assistenten en de scholing van gezondheidswerkers in de afgelegen en moeilijk bereikbare gebieden. Om in die moeilijk toegankelijke gebieden zorg te verlenen reizen daar medische teams heen voor een kortdurend oogkamp.

Steun de Eye Care Foundation!!!

Vorig jaar werd in Nepal voor het eerst vastgesteld dat de toename van blindheid door staar is gestagneerd. Het aantal mensen met staar daalt. Opmerkelijk is, dat artsen en assistenten uit Nepal en Vietnam inmiddels soms ook bijspringen in oogkampen in andere landen.

Naast de staaroperaties (ongeveer 35 euro per patiënt) zorgt de stichting ook dat schoolkinderen onderzocht worden en zo nodig een bril krijgen voorgeschreven.

De stichting is afhankelijk van donaties, IBAN NL14 ABNA 0543 4445 54, t.n.v. Eye Care Foundation Amsterdam.

Meer info: www.eyecarefoundation.nl, www.paralleluniversum.nl.

Marielle van Uitert
| 28-02-2012