Thank you! Your submission has been received!

Oops! Something went wrong while submitting the form :(

Close up

Olympus' Micro Four Thirds introductie nadert

Spanning en traditie

Op 15 juni lanceert Olympus zijn Micro Four Thirds concept. Wat het precies wordt? Geruchten alom en Olympus voedt ze bewust. Gaat Olympus teruggrijpen op het Pen halfkleinbeeldconcept uit de jaren zestig? Gaat de geschiedenis zich herhalen? En in hoeverre vinden we hier nog de signatuur in terug van Yoshihiza Maitani, na Oscar Barnack (Leica) de beroemdste camera-ontwerper aller tijden?

Maitani in bespreking met een collega. Er zijn maar weinig foto's van de mens die de cameratechniek een nieuwe draai gaf.

Maitani's had een zeer basale visie op fotografie en cameratechniek. 'De ultieme camera is helemaal geen camera, gewoon alleen mind power' heeft hij eens gezegd.

Hij wilde altijd, op elk moment een foto kunnen maken en dat is in al zijn camera's terug te vinden. Je moet altijd een camera bij je kunnen hebben, dus hij moet zo klein en licht mogelijk zijn. En hij moet je helpen zonder technische belemmeringen het juiste moment te pakken.

Maitani liet voor het eerst aan de wereld zien wat hij in huis had met de Pen halfkleinbeeld zoekercamera's (introductie 1959, laatste model uit productie in 1983).

Hadden de meeste camera's een opnameformaat van 24x36 mm (kleinbeeld), Maitani hakte dat doormidden. Daardoor konden camera's kleiner zijn, en door de kortere brandpuntsafstanden van objectieven ook platter.

Precies wat Olympus nu ook doet met het E-systeem. En er is nog een saillante gelijkenis: het formaat heeft precies dezelfde lengte/hoogteverhouding (4:3).

De Pen EE, EE2 en EE3 waren de populairste modellen. Voor hun tijd echte mini's, en supersimpel te gebruiken. Het 3,5/28 mm objectief bood voldoende scherptediepte om weglaten van de afstandinstelling te rechtvaardigen. Tijd en diafragma werden automatisch geregeld. De stroom voor de belichtingsautomatiek kwam van de seleniumcelletjes rond het objectief. Bijzonder: het beeld staat rechtop. Om begrijpelijke reden is dit cameraatje dan ook redelijk populair geweest bij kermisfotografen.

Pen F

Maitani's volgende stap was een halfkleinbeeld reflexsysteem, met de Pen F modellen (vanaf 1963). Door geen prisma toe te passen maar een systeem van spiegels, kan de body zeer plat en compact.

De échte Penfanaat ontwikkelde zelf zijn zwartwitfilms
en streefde daarbij een zo fijn mogelijke korrel na

Sensationeel was het sluiterprincipe. Niet de traditionele spleetsluiter, die in die dagen nooit snellere flitstijden toeliet dan 1/60 of 1/100 seconde, maar een sluiter met roterende metalen lamellen, die op alle tijden (tot 1/500 s) gesynchroniseerd was voor flitslicht.

OM-1

Bij de kleine, compacte reflex hoorde een compleet systeem aan accessoires en objectieven. Alles was veel compacter; een complete set kon in een klein tasje, dat je moeiteloos meenam. Echt Maitani.

Ook toen was er een discussie over de korreligheid van het beeld (vergelijkbaar met de huidige ruis), omdat het kleinere opnameformaat om extra sterke vergroting vroeg.

Vast staat dat de kwaliteit van dit systeem zeer hoog was en als je wat op fotosites op internet rondzoekt vind je mooie voorbeelden waartoe het systeem in staat was.

Met name de kwaliteit van de objectieven werd geroemd. De échte Penfanaat ontwikkelde zelf zijn zwartwitfilms en streefde daarbij een zo fijn mogelijke korrel na.

Op de Photokina 1972 heette hij nog M-1, maar dat vond Leica, met z'n M-meetzoekersysteem, niet goed. De M stond voor Maitani. Uiteindelijk werd de O van Olympus er voor gezet en was het OM-systeem geboren. De meest essentiële reflexcamera ooit: alles wat klein kon zijn was klein, alles wat groot moest zijn was groot (zoeker, spiegel, bedieningsorganen, bajonetvatting). De objectieven waren compacter dan gebruikelijk, terwijl er ook lichtsterkterecords werden gebroken.

OM-1

De top van zijn roem behaalde Maitani met het OM-kleinbeeldreflexsysteem. Het was in het grootste geheim ontwikkeld en ineens stond daar op de Photokina van 1972 een compleet nieuw reflexsysteem: 30 procent kleiner en lichter dan wat er tot dan toe op de markt was, met een zoeker die groter en helderder was dan ooit op een kleinbeeldreflex was vertoond.

High tech, onder meer door de toepassing van pneumatische schokdempers om een zo stil en trillingvrij mogelijke spiegelbeweging te krijgen.

In de VS werd voor het OM-systeem een advertentiecampagne uitgerold waarin Maitani met zijn geesteskind werd afgebeeld. Heel on-Japans, waar het gebruikelijk is nederig te zijn en het succes aan het totale bedrijf toe te schrijven.

Het OM-systeem werd uitermate succesvol. Het was geheel 'from scratch' opgezet, zonder de last van een al bestaand systeem. Later deed Olympus precies hetzelfde met het E-systeem voor digitale reflexen.

MFT

Het door Olympus vorig jaar op de Photokina getoond prototype voor een Micro Four Thirds camera deed direct denken aan de oude Olympus Pen F. Omgeveerd dezelfde layout en dezelfde grootte. Er zit geen oculair op, dus het ziet er naar uit dat er geen zoeker zal zijn: beeldcompositie uitsluitend via het lcd-scherm.

De mock-up die Olympus op de afgelopen Photokina toonde

Een begrijpelijke keuze, al is het zelfs met het helderste scherm geen vreugde om in de volle zon iets aan beeldopbouw te doen. Wellicht komt er een optie voor een additionele lcd-zoeker, zoals bij de Ricoh GX200.

Maitani's

Het is inmiddels duidelijk dat Olympus het 50-ste geboortejaar van de Pen camera's zal aangrijpen als lanceerplatform voor z'n Micro FourThirds concept. Olympus medewerkers zijn al aan het speuren naar tweedehands 'Pennetjes'.

Zal het nieuwe systeem die naam ook gaan dragen? En vraag 2, de belangrijkste: worden ook de nieuwe camera's heuse Maitani's? De oude meester kan het zelf controleren. Hij ging 1996 met pensioen, maar is nog steeds adviseur bij Olympus, ongetwijfeld een erebaan.

Magnum-fotograaf W.Eugene Smith in een advertentie voor de Olympus Pen F. In Nederland trad Paul Huf in de jaren zeventig op in advertenties voor het OM-systeem.

Links

Hier voert Olympus de spanning op door het Pen jubileum te vieren.
Hier heeft Olympus de ontwikkelingsgeschiedenis van de Pen (en andere beroemde Olympus modellen) toegankelijk gemaakt. Daar is deze link te vinden (foto van Maitani) die naar Maitani eigen verhaal voert.
Deze website is een eerbetoon aan Yoshihiza Maitani.
Hier is informatie over het Micro FourThirds concept.

Eerder op Fotografie.nl:
Micro Four Thirds: nieuw super compact camerasysteem
Het Micro Four Thirds concept begint zich af te tekenen

L. Polder
| 28-05-2009
Kerst trends 2016