Thank you! Your submission has been received!

Oops! Something went wrong while submitting the form :(

Boeken

Antarctica

Respect voor mens en natuur

foto: Jan Vermeer

Antarctica, het continent rond de Zuidpool, is de koudste én droogste plek op aarde en zo goed als volledig bedekt met ijs. Natuurfotograaf Jan Vermeer legde dit fotogenieke gebied via 250 foto’s vast, doopte dat verslag Antarctica en schiep daarmee een schitterend tijdsdocument van het oord dat door de mens langzaam van zijn schoonheid wordt beroofd.

“Koud was opeens hot.” Jan Vermeer zegt het met een paar zweetdruppels op z’n voorhoofd. Zojuist, een dinsdagmiddag in februari, heeft hij zijn fotoboek Antarctica - een dikke pil van bijna vijf kilo - in de geografische boekhandel Pied à Terre in Amsterdam aan publiek en pers gepresenteerd. Vermeer refereert met z’n opmerking aan een dag ergens eind 2006 toen het idee om van zijn zes reizen naar deze magnifieke plek een fotoboek te maken zich in zijn hoofd begon te verankeren.

“Ik had geen echt plan. De enige reden om daar naartoe te gaan was omdat ik het met eigen ogen wilde zien en ondergaan. Maar toen kwam Al Gore met zijn Inconvenient Truth, verscheen March of the Penguins met succes in de bioscoop, even later gevolgd door de animatiefilm Happy Feet. Ja, toen begon ik de signalen uit mijn omgeving te geloven en ben ik op zoek gegaan naar een uitgever die het aandurfde. Dat werd Thieme Art.”

Vermeer heeft alle reden om trots te zijn op het beeldverslag van de in totaal drieënhalve maand die hij op de grote ijsvlakte doorbracht. Indrukwekkende foto’s van de weidsheid van dit witte paradijs en de veelheid aan leven dat er voorkomt. Ruimte, leegte en dieren die geen vrees voor mensen lijken te hebben. Interessant is dat de teksten niet alleen de foto’s begeleiden maar de lezer ook iets vertellen over de ontdekkingsreizen van de afgelopen 1400 jaar en over de belevenissen van de meereizende kunstenaars. Over 'belevenissen' kan Vermeer inmiddels ook meepraten.

“Dagen met uitschieters naar -20 graden waren geen uitzondering. Hoewel de kans klein is dat ze je pakken, zwemt er langs de randen van het pakijs zoiets rond als een zeeluipaard, geduchte jagers die een lengte van vier meter kunnen bereiken.

foto: Jan Vermeer

Maar verraderlijker is een white out, een even verrassende als complete omslag van het weer waarna een enorme mist ontstaat. Je ziet niets meer, de horizon is verdwenen, alles wit, je hele oriëntatiegevoel weg. Het is dus van groot belang om dichtbij het schip te blijven.”

Gevraagd naar het lastigste aspect van het fotograferen op Antarctica antwoordt de beroepsfotograaf: handschoenen en het beslaan van je bril en skibril. Hij prijst zich daarbij gelukkig dat het verwisselen van een film verleden tijd is – "Dat was een crime."

Ik zou er een maand zijn en dan sta je daar op het ijs zonder statief

Verrassend genoeg vertelt hij dat fotograferen op Antarctica voor elke fotograaf is weggelegd. Volgens hem heb je daar geen bijzondere vaardigheden voor nodig, alleen respect voor mens en natuur. "Als je de dieren zonder respect benadert, is dat niet alleen gevaarlijk, maar verstoor je ze ook in hun natuurlijke gedrag en krijg je ze niet goed in beeld. En zonder respect voor de mens – dat is in dit geval het gezelschap waarmee je reist – maak je jezelf onmogelijk aan boord."

foto: Jan Vermeer

Helemaal lastig is het wanneer je geen statief hebt. Het overkwam Vermeer tijdens een van zijn laatste reizen naar het zevende werelddeel toen zijn bagage door nota bene een sneeuwstorm op Frankfurt achterbleef. Vermeer: "Een compleet drama natuurlijk. Ik zou er een maand zijn en dan sta je daar op het ijs zonder statief."

Uiteindelijk maakte Vermeer een tekening waarmee hij en een matroos de werkplaats van het schip indoken. "Die werkplaats was mijn geluk. Ging prima. Drie ijzeren stangen, voetjes tegen het wegzakken, oogjes om alles bij elkaar te houden, drie rubberen ringen bovenop om in hoogte te verstellen en een rijstfoedraal om de lange telelens op te laten rusten. Hij was wel wat zwaar, maar heel erg stabiel. Wat zeg ik? Ik heb nog nooit zo’n goed statief gehad."

Het uitbrengen van Antarctica is om nog een andere reden uitstekend getimed. Vorig jaar ging het twee jaar durende International Polar Year van start, een happening dat om de vijftig jaar wordt georganiseerd en nu voor de vierde keer plaatsvindt. Vermeer: "De bedoeling ervan is het grote publiek laten zien wat wetenschappers in de poolgebieden voor initiatieven ondernemen met als doel begrip en steun te vinden voor het behouden van deze gebieden. Indirect levert dit boek daar natuurlijk ook een bijdrage aan. We moeten wel natuurlijk, anders zijn we zelf straks ook weg. Ach ja, het is allemaal niet zo moeilijk."

Antarctica - Jan Vermeer, tekst: Frieda van Essen
Pagina’s: 300
Prijs: € 149,95
Extra: inclusief CD met Sinfonia Antarctica van Raulph Vaughan Williams
Uitgever: Thieme Art
ISBN: 9789078964087

BESTEL DIT BOEK:

Cees Visser
| 21-02-2008
Kerst trends 2016