Thank you! Your submission has been received!

Oops! Something went wrong while submitting the form :(

Reisfotografie

Fotoreportage Bangladesh

Bangladesh is het dichtbevolkste land ter wereld, worstelt met een groot honger- en ondervoedingsprobleem, staat in de top tien van landen met de hoogste kindersterfte en kampt meerdere keren per jaar met natuurrampen. Vanwege deze uitzonderlijke situatie en de unieke wijze waarop de inwoners met de dramatische werkelijkheid omgaan, is fotograferen in Bangladesh als een surrealistische droom.

Een Indiaas, hindoeïstische achtergrond, een bloederige revolutie gesymboliseerd in de rode stip op de vlag en een islamitische regering geven aan Bangladesh een uitzonderlijk kleurrijk, maar ook ingetogen cultuur mee. Geen alcohol, geen feesten, maar ondanks de armoede een ongelofelijk hartelijk en optimistisch volk. Harde werkers, maar absoluut niet in staat aan het huidige kastensysteem te ontsnappen. Rijken blijven rijk, armen arm.

De volgende generatie

Om een land en volk als dit op gang te helpen, zijn er veel non-gouvernementele organisaties actief in allerlei projecten. Maar of het werkt is een tweede. Wie met autochtonen over die projecten spreekt, komt tot de conclusie dat de bestaande culturele barrières een succes in de weg staan. De eerste stap die nodig is, is de installatie van een andere, minder conservatieve instelling. En dat betekent dat de oplossing voor en de toekomst van Bangladesh bij de volgende generatie ligt.

foto: Robert de Leeuw

Fotografie in Bangladesh is onwezenlijk. Haar burgers zijn zo divers, de kleuren schreeuwen om aandacht en iedereen geniet van je aanwezigheid. De nieuwsgierigheid is zo groot dat als je een trein uitstapt er al gauw dertig man om je heen staan om naar je te kijken, gewoon om naar je te kijken. Het geeft je het idee dat je een Hollywood-ster bent. Juist dat maakt het moeilijk mensen te fotograferen in hun natuurlijke houding en omgeving. De uitdaging zit er in zo snel mogelijk de overweldigende aandacht kwijt te raken en terug te vallen in de rol van observator. Vervolgens is het zaak je af te sluiten voor de smorende hitte, smog, herrie, verkeer en geur van rottende dieren en je te concentreren op datgene waarvoor je komt: die ene geweldige foto

Ondanks de sobere levenstijl van de meeste Bengalen blijft hun kleding opvallend kleurrijk. Als je de juiste buurten inloopt, vind je grote grasvelden met spelende kinderen. In de betere buurten zelfs een voetbal- en/of basketbalveld. De kinderen spelen het liefst cricket en als je een terreintje vindt, zijn ze dan ook overladen met kinderen. De klederdracht van de meisjes (volledig bedekkend met een soort achterwaarts gedragen sjaal) belemmert elke vorm van beweging en ze staan dan ook over het algemeen aan de kantlijn. Symbolisch voor de positie van de vrouw in Bangladesh.

Kleurijk meisje

De relatief rustige achtergrond, zeker in verhouding tot de rest van het veld, en de geweldige kleuren van het meisje spraken mij direct aan. De welvaart van dit meisje is overduidelijk en het basketbalveld op de achtergrond bevestigt dat het hier een goede buurt betreft. De vertwijfeling evenwel en haar houding, precies op de kantlijn van het sportveld, waren voor mij zo symbolisch dat ik iets met deze foto moest doen. De avond was al aan het vallen, wat mij beperkte in mijn camera-instellingen. Een ISO-waarde van 800 en het kleinste diafragma van mijn lens (f/5,6) leidde tot een sluitertijd van 1/8ste. Wel te doen met een vr-lens, alhoewel het onderwerp stilstond. Dit zijn de momenten waarop je wenst dat je snellere lenzen bij je had.

foto: Robert de Leeuw

Opnamegegevens:
Diafragma: f/5,6,
Sluitertijd:1/8,
ISO: 800,
Lenslengte: 135mm,
Camera: Fuji S3,
Lens: Nikon 18-200 1:3.5-5.6 G ED

Een van de nadelen van Bangladesh voor een fotograaf is de aandacht die je krijgt. Iedereen wil alles van je weten en er word je dan ook van alles gevraagd in het Bengaals. Loop door een sloppenwijk en je staat in het middelpunt van de belangstelling. Maar als je er maar vaak genoeg komt (ik was er tenminste vier keer per dag, zo’n zestig dagen lang) dan word je minder interessant. En dan pas kan je foto’s gaan maken.

Jongetje tegen een muur

Na een tijdje te hebben gewacht tot de zon prachtige schaduwen gaf, de kinderen mij niet meer zagen staan, moeders opgingen in het koken, stond dit jongetje het leven te overpeinzen.De prachtige aarde tinten laten hem versmelten in de achtergrond, de blik en het handje zijn goud waard. Als je goed kijkt, zie je op zijn rechter wang een traan lopen. De urinevlekken op de muur en het stof op de beentjes en de grond geven een idee van de sloppenwijk waar het was. En het jongetje denkt: ‘Waar heb ik toch mijn broek gelaten?’

foto: Robert de Leeuw

Omdat de scherptediepte er niet echt meer toe doet als iemand tegen een muur staat, nam ik een diafragma waarbij de lens het scherpst is (f/8, f/11), maar toch nog een snelle sluitertijd kan leveren. Dit is precies zo’n situatie. Merk de lage zon op die een lange schaduw op de muur werpt en warme kleuren geeft, die de aardetinten nog meer versterken.

Opnamegegevens:
Datum: 10 april 2006
Diafragma: f/8
Sluitertijd: 1/350
ISO: 400
Lenslengte: 75mm
Camera: Fuji S3
Lens: Nikon 18-200 1:3.5-5.6 G ED

De hitte in Bangladesh is smorend. Zowel een temperatuur van boven de dertig graden als de vochtigheid trekken alle energie uit je lichaam. Terwijl rechts buiten het beeld drie dames alle stof van de straat aan het verplaatsen zijn, staat dit jongetje te wachten. School wordt niet beschouwd als iets wat bijdraagt aan de toekomst van je kind, dus kan het beter op straat zijn. Zelfs waar overheid of vrijwilligersorganisaties scholen financieren, ligt de prioriteit ergens anders. Overdag zie je dan ook overal stierlijk verveelde kinderen rondhangen.

foto: Robert de Leeuw
Expressie in het gezicht van een kind

Terwijl de meesten zich verstoppen voor de zon, is dit jongetje meer geïnteresseerd in mij. Of zijn blik nou wel of niet op mij gericht is, is niet duidelijk. Een kindergezicht kan veel zeggen en symboliseren, maar is dit nou een brutale ik-kan-jou-wel-aan-blik is of toch een angstige hulpkreet? Hoe langer je kijkt, hoe meer je gaat zien.

Opnamegegevens:
Datum: 27 februari 2006
Diafragma: f/8
Sluitertijd:1/125
ISO: 200
Lens lengte: 150mm
Camera: Fuji S3
Lens: Nikon 18-200 1:3.5-5.6 G ED

Bij deze foto gaat het duidelijk om het licht. De schaduwen die als een traliewerk op het jongetje vallen, maken een spannende compositie, ondanks een rustige contrapose van het jongetje zelf. Voor deze serie heb ik op enkele unsharp mask-uitvoeringen na geen Photoshop-technieken gebruikt, anders had ik de foto net even recht gezet. Dit is een duidelijk voorbeeld van snel reageren anders is het moment voorbij. ISO 200 bij volle zon, f/8 en snel met 1/125ste schieten. Ik had liever op mijn gemak ISO 100 gepakt met f/5,6 om een wat onscherpere achtergrond te hebben. Ondanks dat een hele bijzondere belichting en schaduwen.

foto: Robert de Leeuw
Karakterkop

Kleine stalletjes aan de kant van de weg verkopen alles en niets en toch allemaal hetzelfde. Hele families zitten samen te wachten op klanten - ze hebben niets anders. En in de chaos, stank, afval en rondrennende honden kom je soms een echte karakterkop, een Bengaalse Malboro-man tegen.

Opnamegegevens:
Datum: 17-05-2006
Diafragma: f/8
Sluitertijd:1/180
ISO: 200
Lens lengte: 18mm
Camera: Fuji S3
Lens: Nikon 18-200 1:3.5-5.6 G ED

Zijn gezicht was het eerste wat me opviel en na een korte, non-verbale babbel wilde hij maar al te graag op de foto. Uiteraard moest zijn broertje erbij. Op de achtergrond de rest van de familie; er waren toch geen kopers. Verderop zie je nog net een riksja wegrijden met die geweldige, karakteristieke kleuren. Ik zocht een portretfoto, maar nog net wel met de rest van de familie in beeld. De keuze van f/5,6 was dus snel gemaakt. Ook nu was het laat op de dag, dus ISO 400 moest me op weg helpen naar een snelle sluitertijd. Om de focus op de Marlboro-man te leggen, wilde ik de kleine jongen in het blauw afsnijden om zo nog meer het gevoel te geven dat hij zich er echt in moet persen. Zijn houding helpt daar enorm bij. De sigaret maakt de foto af.

Meer naar het noorden van Bangladesh kom je tegen de Indiase grens aan en bevind je je opeens in een tropisch oerwoud en ontmoet je indianen, de oorspronkelijke bewoners van deze regio. En net als in Bangladesh rennen de kinderen van dit indianendorpje op je af. Omdat ze hier zelden toeristen zien, komt het hele dorp tot leven, iedereen hun huisje uit om naar je te kijken.

foto: Robert de Leeuw
Speelsheid

Opnamegegevens:
Datum: 17-05-2006
Diafragma: f/8
Sluitertijd:1/180
ISO: 200
Lens lengte: 18mm
Camera: Fuji S3
Lens: Nikon 18-200 1:3.5-5.6 G ED

En als de kinderen doorhebben dat je wel met ze wilt spelen, vindt er een energie-explosie plaats. In de gekte die volgde, wist ik mijn camera voor me uit te steken en te klikken. De energie die deze situatie uitstraalt, zie je terug in de foto. Geen strakke compositie, afgesneden gezichten waar je niet wilt dat ze afgesneden zijn, maar het gevoel is er helemaal. Elk koppie een eigen uitdrukking en allemaal een portret waard. En terwijl ze proberen op je te klimmen en je camera van zo dichtbij mogelijk te zien, worden ze teruggeroepen. Versuft stond ik nog even na te genieten van deze golf van enthousiasme en kinderlijke nieuwsgierigheid.

Niet altijd is het de compositie die telt. Ik had liever het linker jongetje wat naar rechts verplaatst om een meer gesloten figuur te hebben en wat minder afgesneden te zijn. Maar de expressie van het moment is genoeg om de foto te dragen. Alle ogen hebben een doel, alle monden zijn net anders en door de wat lage stand van de camera krijg je het gevoel dat ze over je heen willen komen. Dat is precies het gevoel wat ik op dat moment had. Dus camera omlaag, snelle sluitertijd met f/8 en kijken of er achteraf iets tussen zit. Deze bijvoorbeeld.

Focus op het gezicht

Een ziekenhuis in Bangladesh geeft een absoluut nieuw perspectief aan onze gezondheidszorg. Wat je daar tegenkomt is onvoorstelbaar. Uit ethische overwegingen publiceer ik geen foto’s van patiënten, al zijn ze alleszeggend. Deze jongedame is het zusje van een patiënt. Ik heb hele dagen in dit ziekenhuis gezeten en kreeg na een tijdje ook haar aandacht. Langzaam, onzeker, misschien zelfs angstig, maar zeker nieuwsgierig kwam ze dichterbij. Het grootste probleem in Bangladesh is diarree (cholera) door besmet drinkwater, zoals in het flesje wat ze de hele tijd bij zich draagt. Veel kinderen sterven aan uitdroging, een gruwelijke waarheid die is gesymboliseerd in dit treurige kind met een waterflesje.

foto: Robert de Leeuw

Opnamegegevens:
Datum: 30 april 2006
Diafragma: f/1,8
Sluitertijd:1/60
ISO: 1600
Lenslengte: 50mm
Camera: Fuji S3
Lens: Nikon 50mm 1:1,8

Niet alleen omdat het binnen was, heb ik gebruik gemaakt van ISO1600, maar ook omdat het extra ruis (wat overigens altijd als negatief wordt ervaren) meer karakter aan de foto geeft. Geen filters om het te onderdrukken dus. Ik heb haar strak in het midden staan omdat het alleen om haar en haar boodschap gaat. Het mooie is dat ze strak in de lens kijkt en je het gevoel geeft dat ze je aankijkt. Een vaste 50mm zit altijd in mijn zak en geeft niet alleen een relatief heel scherp beeld (bij een wat kleiner diafragma), maar is ook erg snel met f/1,8. Nadeel van 1,8 is dat eigenlijk net niets echt scherp is, maar haar ogen zijn dat wel. En de focus ligt daarmee nog meer op het gezicht.

foto: Robert de Leeuw
Sterke omgevingskleuren

Als je door de straten van de stad Dhaka loopt, zie je overal kleine, speelse en vooral nieuwsgierige kinderen. Ondanks de armoede en de honger is er niets zo interessant als een evidente toerist. Het is dus een behoorlijke uitdaging om iemand te observeren in zijn dagelijkse omgeving.

Opnamegegevens:
Datum: 03 juli 2006
Diafragma: f8
Sluitertijd: 1/45
ISO: 200
Lenslengte: 170 mm
Camera: Fuji S3
Lens: Nikon 18-200 1:3.5-5.6 G ED

Heel soms kom je er een tegen die geen tijd voor je heeft, eentje die te druk is met zijn eigen bezigheden. Afgezonderd van zijn omgeving zit dit jongetje in z’n eentje te spelen. Om hem heen rammen bouwvakkers met een hoop kabaal en een onbeschrijfelijke geur nieuwe rioolbuizen in de grond. Zolang ze zijn buis niet nodig hebben, zal dit jongetje het niet eens in de gaten hebben.

Behalve het teruggetrokken gedrag van het kind waren het vooral de kleuren die mij opvielen. Als je het jongetje wegdenkt, zie je een sterke kleurverdeling tussen de achtergrond en de rioolbuizen, welke versterkt wordt door de gemeenschappelijke kleuren van roest en vuil. Het witte krijt op de achtergrond trekt de aandacht naar het jongetje. De bedoeling was om twee keer de gulden snede toe te passen, namelijk in verticale (1/3 rioolbuis en 2/3 blauwe achtergrond) en horizontale richting (1/3 ruimte links en 2/3 ruimte rechts van het jongetje). Om het onderwerp deel te laten uitmaken van de sterke omgevingskleuren heb ik een groter diafragma gekozen (f8) dan gewoon is bij een portretfoto, hetgeen wel tot een wat langere sluitertijd leidt (1/45 bij ISO 200).

Plu uit Holland

Op straat kom je de gekste dingen tegen. En hoe verbazend ook, Nederland doet veel voor Bangladesh. Een Bengaal is altijd blij met iemand die uit Holland komt. Ik weet bijna zeker dat deze plu uit Nederland komt - weer komt de drukte terug.

foto: Robert de Leeuw

Opnamegegevens:
Datum: 25 mei 2006
Diafragma: f/8
Sluitertijd:1/45
ISO: 800
Lenslengte: 62mm
Camera: Fuji S3
Lens: Nikon 18-200 1:3.5-5.6 G ED

Het bijzondere hier is dat het jongetje alle aandacht voor zichzelf heeft.
Een overwegende, volwassen blik en een houding van een oude man in het lichaam van een kind. Typisch voor het Bengaalse kind: jong volwassen. Overigens hebben ze ook allemaal kort haar om de luizen tegen te gaan.

De paraplu steekt mooi af tegen de achtergrondkleuren en de houding en expressie van het kind maken je nieuwsgierig naar zijn achtergrond. Zoals al eerder een diafragma van f/8 omdat het toch al tegen een muur staat. Een sluitertijd van 1/45ste omdat ik niet meer ruis wilde dan ISO 800. Ik heb het kind expres iets van achter gefotografeerd, en wel om het weglopen te benadrukken. Uiteindelijke zal de hulp uit het westen (de paraplu) niet voldoende zijn om onder te schuilen. Een sombere afsluiting van deze serie, maar wel de boodschap die je uit zo’n land meekrijgt: we moeten vanuit Nederland meer doen.

Robert de Leeuw
| 14-11-2006
Kerst trends 2016